Παλιάμα: Ο ερειπωμένος και πνιγμένος στο πράσινο οικισμός κοντά στο Μορόνι

 

Η Παλιάμα είναι ένας εγκαταλελειμμένος οικισμός ανάμεσα στα χωριά Μορόνι και Παναγιά στο Δήμο Φαιστού.

Από το χωριό που κάποτε έφτασε να μετρά μέχρι και 66 κατοίκους σώζεται ακέραιο μόνο το κτίριο του παλιού σχολείου και ο δίκλιτος ναός της Παναγίας και του Αγίου Χαραλάμπους.

Διάσπαρτα γύρω τους τα ερείπια πετρόκτιστων σπιτιών από τα οποία όμως κρατιούνται όρθια μόνο λίγα κομμάτια τοίχων.

Αναφορά στην Παλιάμα συναντάμε το 1577 από το Fr. Barozzi και λίγα χρόνια αργότερα, το 1583, από τον Καστροφύλακα ο οποίος αναφέρει στον οικισμό 66 κατοίκους.

Σε επόμενες απογραφές ο πληθυσμός μειώνεται και τον βλέπουμε τελευταία φορά με 37 κατοίκους στην απογραφή του 1928.

Η παράδοση αναφέρει πως εκεί κατά το παρελθόν λειτουργούσε γυναικεία Μονή η οποία όμως ερήμωσε κατά την Τουρκοκρατία όταν οι μοναχές της μετακινήθηκαν στην Παναγία Παλιανή.

Από εκείνη τη Μονή λέγεται πως προέκυψε η ονομασία του οικισμού με παραφθορά των λέξεων Παλιά Μονή.

Η θέση του έρημου οικισμού παρουσιάζει ενδιαφέρον καθώς είναι ένας τόπος πνιγμένος στο πράσινο. Κτισμένος σε μια ρεματιά με πλατάνια, κυπαρίσσια, δρύες, συκιές, λεύκες, ελιές και χαρουπιές προσφέρει δροσιά και όμορφες εικόνες κάθε εποχή του χρόνου.