Το σπίτι του καπετάν Φραγκιά Μαστραχά στα Μαστραχιανά της Γέργερης

Ο Καπετάν Φραγκιάς Μαστραχάς υπήρξε μία από τις πιο εμβληματικές μορφές του Αγώνα για την απελευθέρωση της Κρήτης από τους Οθωμανούς.

Πραγματικό παλικάρι συμμετείχε με αυτοθυσία σε πολλές μάχες επιδεικνύοντας ηρωισμό και πατριωτισμό.

Η καταγωγή του ήταν από τη Γέργερη και συγκεκριμένα από το μικρό οικισμό που φέρει το επώνυμο της οικογένειας του, τα Μαστραχιανά.

Σε ένα στενό δρομάκι του χωριού αυτού συναντάμε και το σπίτι του.

Πρόκειται για ένα δίπατο όμορφο κτίσμα που δυστυχώς έχει εγκαταλειφθεί και αφεθεί στην τύχη του έχοντας χρησιμοποιηθεί προηγουμένως το εσωτερικό του ως αποθήκη και στάβλος.

Κατά την επίσκεψη μας στην περιοχή ωστόσο, πληροφορηθήκαμε πως κάποιοι από τους απογόνους της οικογένειας έχουν πρόθεση να ανακτήσουν την κατοικία και να την συντηρήσουν, πράγμα που ευχόμαστε να συμβεί και μάλιστα γρήγορα.

Αξίζει πάντως να παραθέσουμε κάποια στοιχεία για το Φραγκιά Μαστραχά για εκείνους που δεν έτυχε να γνωρίζουν τη δράση του αλλά και για να τη θυμηθούν όσοι άκουσαν γι αυτήν στο παρελθόν.

Ο οπλαρχηγός Φραγκιάς Μαστραχάς. που είχε το προσωνύμιο «Σταυραετός του Ρούβα», υπήρξε φίλος και συνεργάτης του Μιχαήλ Κόρακα.

Σχεδόν τρία χρόνια πριν την Επανάσταση του 1821 ο Μαστραχάς ως χαΐνης ξεκίνησε τις επιθέσεις στον εχθρό έχοντας ως αφετηρία του το δάσος του Ρούβα, πάνω από τη Γέργερη.

Πολεμιστής γενναίος, αποτελεσματικός και με τεράστιο ηρωισμό ανήκε στην ομάδα εκείνων των Κρητικών που ενέπνεαν στον αγώνα για την ελευθερία.

Πήρε μέρος σε τουλάχιστον 120 μάχες μέχρι το 1868 όταν και σκοτώθηκε από εχθρική σφαίρα. Και δεν αγωνίστηκε μόνο στην Κρήτη αλλά και στην Πελοπόννησο στο πλευρό του Δημητρίου Καλλέργη.

Μεταξύ άλλων τον συναντάμε το 1828 στον αγώνα να διασωθεί ο Μιχαήλ Κόρακας από τις ενέδρες των Τούρκων στο Γεροπόταμο και στον Πλάτανο.

Στην επανάσταση του Βασιλογιώργη, ο Μαστραχάς λαμβάνει μέρος τόσο στη μάχη του Ξιδά όσο και σε εκείνη στα Πρεβελιανά.

Στη επανάσταση του 1866 ήταν επικεφαλής στη μάχη της Αμουργέλας, καθώς και στις μάχες της Γέργερης, της Νιβρίτου, του Ζαρού και των Βοριζίων.

Το 1867 διορίζεται ως υπαρχηγός του Κόρακα στις 3 επαρχίες της Μεσαράς.

Την 1^η Σπτεμβρίου 1868 ο Κόρακας συγκέντρωσε τους επαναστάτες στις Κάτω Ασίτες και το Γοργολαϊνι με στόχο να φτάσει στην Αγία Πελαγία όπου ανεμενόταν η άφιξη εφοδίων.

Την επόμενη ημέρα οι Οθωμανοί βάδισαν εναντίον τους και ξεκίνησε η συμπλοκή. Ο Κόρακας με χτυπημένο το άλογο του μάχεται πεζός. Όμως δυστυχώς ο Μαστραχάς χάνει τη ζωή του ενώ μάχεται ως λιοντάρι.

Η ιστορία μας λέει πως αρχικά δέχθηκε σφαίρα το άλογο του και μετά εκείνος. Όμως παρότι βαριά λαβωμένος ξεπέζεψε και στάθηκε όρθιος απέναντι στον εχθρό, μέχρι που άφησε την τελευταία του πνοή. Ήταν τόσο το μένος του εχθρού γι αυτόν τον ήρωα που τόσα δεινά τους είχε προκαλέσει ώστε μετά το θάνατο του τον αποκεφάλισαν και περιέφεραν το κεφάλι του στους δρόμους του Μεγάλου Κάστρου.

Η σύγκρουση, μετά το θάνατο του Μαστραχά, συνεχίστηκε γύρω από τις Ασίτες και ήταν τέτοια η ορμή των Επαναστατών εξαιτίας της τεράστιας απώλειας του Καπετάν Φραγκιά που έδιωξε τους Οθωμανούς και τους έκλεισε στον Άγιο Μύρωνα.

Το ακέφαλο σώμα του ήρωα Φραγκιά Μαστραχά ενταφιάστηκε στον περίβολο της Μονής Γοργολαϊνι.