Το μνημείο Εθνικής Αντίστασης των Αχεντριανών κοντά στον Άγιο Νικήτα και το ταξίδι με την "Αργώ"

 

Στον έρημο και ευλογημένο τόπο που οι ντόπιοι ονομάζουν Γιαλός στη θέση Βίγλα, πιο πάνω από το μοναστήρι του Αγίου Νικήτα στα Αστερούσια, δεσπόζει το μνημείο για την Εθνική Αντίσταση. Ένας φάρος φωτεινός που μας διδάσκει και μας υπενθυμίζει πως η ιστορία γράφεται με θυσίες και αγώνα.

Το μνημείο αυτό φτιάχτηκε για να κρατήσει ζωντανό στη μνήμη μας το παράτολμο ταξίδι, με μια βάρκα την "Αργώ" 11 αγωνιστών στην Αίγυπτο το φθινόπωρο του 1941 προκειμένου να ενημερώσουν την Ελληνική Κυβέρνηση για την Επαναστατική Επιτροπή που είχε συγκροτηθεί στην Κρήτη και τα σχέδια της έναντι των Γερμανών. Φτιάχτηκε όμως και για να τιμήσει τη συμμετοχή των ανθρώπων του Αχεντριά και των γύρω χωριών στον κοινό αγώνα. Οι απλοί αυτοί άνθρωποι, με θάρρος και ηρωισμό προσέφεραν κάθε βοήθεια, στην απόκρυψη, διαμονή και ενημέρωση για τις κινήσεις του εχθρού, των Αντιστασιακών που είχαν καταφύγει στα μέρη τους.

Όπως ανέφερε κατά τα αποκαλυπτήρια του μνημείου ο Αλέξανδρος Κατσαμπρακάκης, που πρωτοστάτησε στην δημιουργία του: "Τιμούμε και εκτιμούμε το μέγεθος των κορυφαίων, των πρωταγωνιστών, των καπεταναίων γιατί το δικαιούνται. Με τον ηρωισμό τους, τις καίριες επιλογές τους, με τον πολεμικό τους σχεδιαμό έφεραν σε πολύ δύσκολη θέση τον κατακτητή. Όμως κι εκείνοι λειτούργησαν στηριζόμενοι στον απλό, στον ανώνυμο κόσμο, στο βοσκό, το γεωργό, στην αγρότισσα μάνα, στον αγράμματο κάτοικο του βουνού, της ρίζας, της πεδιάδας. Τον άνθρωπο που παρά τις λίγες γνώσεις του είχε γεμάτη την ψυχή και την καρδιά του από πατριωτικό φρόνημα και έγραψε με ηρωισμό και θάρρος τη δική του λαμπρή ιστορία. Φαντάζεστε τι θα γινόταν αν υπήρχαν οι πρώτοι στην ιεραρχία της αντίσταση αλλά όλοι οι υπόλοιποι ήσαν απαθείς ή προδότες; Γι αυτό και τιμούμε και τους απλούς ανθρώπους του χωριού και της περιφέρειας για τους οποίους οι μέχρι σήμερα αναφορές είναι περιοισμένες"

Η κοινωνία του Αχεντριά θεώρησε ιερή υποχρέωση της προς όλους αυτούς την κατασκευή του μνημείου και την επικύρωσε ομόφωνα σε γενική συνέλευση τον Ιούνιο του 2013. Ο Ζωγράφος Ρουσσέτος Παναγιωτάκης το φιλοτέχνησε και ο γλύπτης Χαράλαμπος Χριστάκης χάραξε πάνω στην πέτρα την Αργώ μέσα στη θάλασσα και δίπλα της να κινείται ένα υποβρύχιο.

Το ιστορικό του ταξιδιού στην Αίγυπτο

Ο Αχεντριάς λόγω του αναγλύφου του λειτούργησε την περίοδο της Κατοχής και της Αντίστασης ως τόπος καταφυγής για ντόπιους και ξένους αντιστασιακούς. Τα σπήλαια και οι απόκρημνες πλαγιές του, το δύσβατο του εδάφους του αλλά και η πρόσβαση του προς τη θάλασσα έπαιξαν τεράστιο ρόλο εκείνα τα δύσκολα χρόνια.

Όπως αναφέρει η ιστορικός Άννα Μανουκάκη, στις 30 Μαΐου 1941 στα Πεζά αξιωματικοί και εθελοντές μαχητές της Μάχης της Κρήτης αρνήθηκαν να παραδώσουν τα όπλα στους Γερμανούς  και με αρχηγό τον εξουθενωμένο από τις μάχες Αντώνη Φάκλαρο και την καθοδήγηση του ανάπηρου ταγματάρχη, σε πολεμική διαθεσιμότητα, Αλέξανδρου Ραφτόπουλου πήγαν με τα πόδια στον Τσούτσουρο.

Ήταν εκείνοι που φρόντισαν για την οργάνωση της παράνομης διαβίωσης στις σπηλιές των καταδιωκόμενων φυγάδων Ελλήνων και ξένων μέχρι να περάσουν στη Μέση Ανατολή για να πολεμήσουν τους Γερμανούς στο μέτωπο της Αφρικής. Παράλληλα μερίμνησαν για την στήριξη και στελέχωση της πρώτης αντιστασιακής οργάνωσης της περιοχής της Κρητικής Επαναστατικής Επιτροπής.

Η Οργάνωση αυτή από την πρώτη στιγμή απέκτησε μέλη ανθρώπους ξεχωριστούς και εξαπλώθηκε γρήγορα σε όλο το νομό Ηρακλείου και την Κρήτη δημιουργώντας επιτροπές με λαμπρές προσωπικότητες.

Κάποια στιγμή ήλθε η ώρα να ενημερωθεί γι αυτήν την Οργάνωση και η εξόριστη στην Αίγυπτο Ελληνική Κυβέρνη.Έπρεπε, λοιπόν, να ταξιδέψουν υπό άκρα μυστικότητα και με ρίσκο τις ζωές τους.

Η βάρκα που χρησιμοποίησαν στο ταξίδι τους οι συγκεκριμένοι αγωνιστές ανήκε σε κάποιον Σπιθάκη και ήταν παρατημένη για καιρό στην παραλία του Τσουτσούρου. Ούτε που ρώτησαν τον ιδιοκτήτη της όταν κατέβηκαν από τη σπηλιά-κρησφύγετο τους αν μπορούσαν να τη χρησιμοποιήσουν ή όχι. Την πήραν και την έριξαν στη θάλασσα αλλά εκείνη έμπασε αμέσως νερά. Τότε με τη συνδρομή της βάρκας του ψαρά Δεδελετάκη τη ρυμούλκησαν στο Μαριδάκι και την άφησαν λίγες μέρες στο νερό να πρηστούν τα ξύλα της και να κλείσουν οι ρωγμές ενώ στη συνέχεια την έσυραν στη σπηλιά της περιοχής και την επισκεύασαν. Την ονόμασαν ΑΡΓΩ.

Ήταν 17 Σεπτεμβρίου 1941 όταν από τον όρμο του Μαριδακίου οι σύγχρονοι αργοναύτες ξεκίνησαν με προορισμό την Αίγυπτο. Ήταν μια ημερομηνία σταθμός για την αποκατάσταση της επικοινωνίας ανάμεσα στην μαχόμενη Κρήτη και την εξόριστη στην Αίγυπτο Ελληνική Κυβέρνηση.

Πριν βγουν στα ανοικτά ο παπά Γιώργης Συμιανάκης τέλεσε αγιασμό και όλοι έδωσαν όρκο πως θα υπακούνε τυφλά τον αρχηγό τους το Φάκαρο.

Γύρω στις 9 το βράδυ, αφού έφαγαν, οι 11 «αργοναύτες» μπήκαν στη βάρκα. Ήταν ο Φάκαρος, ο Δεληβασίλης, ο Στρωματιάς, ο Σμυρνάκης, ο Σολωμονίδης, ο Τζών, ο Αναστάσης, ο Μάθιους, ο Χρήστος, ο Φράγκι και ο Χιούζ.

Ο σκοπός του ταξιδιού τους ήταν να ενημερώσουν την Κυβέρνηση για τη δημιουργία της αντιστασιακής οργάνωσης Κρητική Εθνική Επαναστατική Επιτροπή και για τους κινδύνους που αντιμετώπιζαν από τους κατακτητές οι αγωνιστές  που κρύβονταν στα Αστερούσια μετά το τέλος της Μάχης της Κρήτης.

Το ταξίδι κράτησε τέσσερις μέρες και τελικά έφθασαν στον προορισμό τους. Περίπου τριάντα μίλια έξω από την Αλεξάνδρεια αγγλικό πολεμικό πλοίο που έκανε περιπολία τους εντόπισε και τους συνέλεξε.

Ο Αντώνης Φάκαρος παρουσιάστηκε στην Ελληνική Κυβέρνηση στη Μέση Ανατολή και την ενημέρωσε για το τι γινόταν στην Κρήτη, παρουσιάζοντας το πρωτόκολλο της Οργάνωσης, χάρτες και σχεδιαγράμματα. Η Κυβέρνηση αναγνώρισε την Οργάνωση ως τη μόνη που εκπροσωπούσε την Κρήτη και της πρόσθεσε το επίθετο Εθνική ενώ έδωσε τον Φάκαρο επιστολές και έγγραφα αναγνώρισης του Αλέξανδρου Ραφτόπουλου ως αρχηγού της Οργάνωσης.

Το πρώτο αποτέλεσμα του ταξιδιού ήταν να ξεκινήσουν οι αποστολές υποβρυχίων σε συνεννόηση με τους αντάρτες και η παραλαβή των αγωνιστών με υποβρύχια από το γειτονικό ακρωτήριο Κέρκελος και εν συνεχεία η φυγάδευσή τους στην Αίγυπτο.

(Αντλήθηκαν πληροφορίες από το Λεύκωμα-Αφέρωμα στην Εθνική Αντίσταση στον Αχεντριά και όλα τα Αστερούσια, που εξέδωσαν η Επιτροπή Ανέγερσης του Μνημείου, οι Πολιτιστικοί Σύλλογοι Αχεντριά, Μαριδακίου και Αχεντριανών Αθήνας)