Το Βυζαντινό τείχος της Ιεράπετρας δίπλα στη Ναυμαχία-Φωτογραφίες

 

Στη δυτική πλευρά της πόλης της Ιεράπετρας, δίπλα στην περίφημη Ναυμαχία, συναντάμε τμήματα ενός πρώιμου οχυρωματικού έργο της αρχαίας Ιεράπυτνας.

Πρόκειται για τον οχυρωματικό περίβολο που προστάτευε το θαλάσσιο μέτωπο της πρωτοβυζαντινής πόλης ήδη από τον 6ο αιώνα, όπως προκύπτει από την ιδιαίτερη μορφολογική κατασκευή του.

Το τείχος, που σώζεται σε μήκος περίπου 150 μέτρων, κατασκευάστηκε με απλούς λίθους και οπτόλινθους παράλληλα με την ακτογραμμή κι όπως επισημαίνουν οι ειδικοί η τεχνική κατασκευής της τοιχοδομίας του ομοιάζει με αυτές που συναντούμε σε πρωτοβυζαντινές οχυρώσεις, τόσο στην πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, την Κωνσταντινούπολη, όσο και σε σημαντικές πόλεις του ελλαδικού χώρου, όπως η Θεσσαλονίκη και η Νικόπολη.

Η διερεύνηση της οχυρωματικής αυτής κατασκευής, γύρω στο 2008, προσέφερε  πολύτιμες πληροφορίες για την οχυρωτική τέχνη στην Κρήτη καθώς μέχρι τότε δεν είχαμε εικόνα για μια τόσο πρώιμη βυζαντινή οχύρωση στο νησί.

Εκτιμάται λοιπόν πως τα τείχη της Ιεράπυτνας κατασκευάστηκαν τον 4ο ή 5ο αιώνα και σίγουρα ενισχύθηκαν (ή χτίστηκαν) περί τα μέσα του 6ου αιώνα, επί Ιουστινιανού, όταν υλοποιήθηκε ένα μεγάλο πρόγραμμα επισκευών και φρουριακών κατασκευών σε όλη την αυτοκρατορία.

Με άλλα λόγια, η οχύρωση αυτή στην Ιεράπετρα είναι ίσως η μοναδική περίπτωση στην Κρήτη στην οποία μπορεί να αποδοθεί ο χαρακτηρισμός «Ιουστινιάνειο τείχος».

Τα τείχη της πόλης εικάζεται πως καταστράφηκαν ή περιέπεσαν σε αχρηστία είτε όταν η Κρήτη κατελήφθη από Σαρακηνούς είτε λίγο πριν, στο μεγάλο σεισμό του 796 μ.Χ. Από τότε δεν επισκευάσθηκαν ξανά και δεν φαίνεται να χρησιμοποιήθηκαν έκτοτε, ακόμα κι όταν η Κρήτη ανακτήθηκε από τους Βυζαντινούς.

Ούτε, αργότερα, οι Βενετοί (13ος-17ος αιώνας) ασχολήθηκαν με την οχύρωση της πόλης πέρα από την κατασκευή του Φρουρίου Καλέ της Ιεράπετρας.

Ο Βενετός Προβλεπτής Benedetto σε έκθεση του στη σύγκλητο της Βενετίας το 1602 βεβαιώνει ότι η Ιεράπετρα δεν προστατευόταν από τείχος.

Αντίθετα οι Οθωμανοί, που κατέλαβαν την Ιεράπετρα το 1647, έχτισαν μια πλήρη οχύρωση γύρω από την πόλη για να αποτρέψουν τυχόν επιστροφή των Βενετών.

Τα τείχη αυτά περιέβαλλε θαλάσσια τάφρος πλάτους 2,5μ. Από τα Οθωμανικά τείχη της πόλης δεν έχει μείνει σχεδόν τίποτα γιατί γκρεμίστηκαν με πανηγυρικό τρόπο μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους το 1899.

(Με πληροφορίες από Νίκος Γιγουρτάκης, «Οχυρώσεις στην Κρήτη κατά τη βυζαντινή περίοδο», περιοδικό Αρχαιολογία».

Δείτε επίσης

Η Ρωμαϊκή Ναυμαχία στην Ιεράπετρα: Ένα μοναδικό θαλάσσιο θέατρο αιματηρών εικονικών ναυμαχιών