Ο εντυπωσιακός θολωτός τάφος του Καμηλαρίου-Χρησιμοποιήθηκε για ταφές τουλάχιστον 137 ατόμων

 

Σε απόσταση 3 χιλιομέτρων δυτικά της Φαιστού, στα διοικητικά όρια του Καμηλαρίου και στο κέντρο μικρού λόφου που ονομάζεται Γρήγορη Κορφή, ανακαλύφθηκε από τον καθηγητή Doro Levi το 1959 μινωικός θολωτός τάφος.

Χρονολογείται γύρω στο 2000 π. Χ περίπου, αναλύοντας τις ιστορικές του φάσεις αλλά και τα ευρήματα στο εσωτερικό του. Χρησιμοποιήθηκε σε διαφορετικές περιόδους το 1800 π. Χ. το 1700 π.Χ. και αργότερα το 1500 π. Χ., όπως μαρτυρούν τα ανευρεθέντα κτερίσματα του.

Ο τάφος του Καμηλαρίου ήταν ημιυπόγειος και κτισμένος με τη συνήθη μέθοδο των θολωτών τάφων, με πέτρες διαφόρων μεγεθών και λάσπη. Το μέγεθος του ωστόσο είναι αρκετά μεγάλο αφού το ύψος του φτάνει τα 2.15 μέτρα και το πάχος των κυκλικών τοίχων του τα 1.75 μέτρα ενώ η εξωτερική του περίμετρος μετρήθηκε στα 33.8 μέτρα. Η είσοδος του ταφικού μνημείου βρίσκεται στην ανατολή και για να την κλείνουν χρησιμοποιούσαν μια μεγάλη πέτρινη πλάκα διαστάσεων 1.15Χ1.05 μ.

Στον τάφο υπήρχαν πέντε μικρότερα δωμάτια με αυλή, η οποία βρισκόταν εκτός του τάφου. Κατά την ανασκαφή του βρέθηκαν σημαντικά ευρήματα όπως το πήλινο ομοίωμα προσκυνητών και ένα σύνολο με τέσσερις χορευτές σε κύκλο που μοιάζει να χορεύουν παραδοσιακό κρητικό χορό και ονομάστηκε «Χορευτές από το Καμηλάρι».

Κτισμένος ο θολωτός τάφος του Καμηλαρίου στη βόρεια πλευρά της Γρήγορης Κορφής έχει άπλετη θέα προς τα βουνά των Αστερουσίων, τον Ψηλορείτη αλλά και την πεδιάδα της Μεσαράς και σίγουρα η θέση του δεν ήταν τυχαία.

Πρόκειται για ένα καλά σωζόμενο οικοδόμημα το οποίο υπέστη προοδευτικά δομικές τροποποιήσεις, συνδεόμενες με αλλαγές στο ταφικό τελετουργικό.

Στην αρχική του φάση, ο τάφος αποτελούνταν από τον κυκλικό θάλαμο, δυο βοηθητικά κτίσματα και την αυλή ενώ στη συνέχεια προστέθηκαν δυο ακόμα δωμάτια. Επίσης στην πορεία είχαμε και μια διαφοροποιημένη χρήση της αυλής, με την εγκατάσταση ενός περιβόλου με πόρτα και βωμό.

Είχαν ταφεί τουλάχιστον 134 άτομα σε περίοδο 500 ετών

Ο εν λόγω τάφος ήταν προορισμένος για ομαδικές ταφές, όπως απέδειξε η ανάκτηση το 2009 των οστικών καταλοίπων που είχαν εντοπιστεί στην πρώτη ανασκαφή και είχαν εναποτεθεί λίγα μέτρα μακρύτερα.

Όπως διαπιστώθηκε, ο ελάχιστος αριθμός των ατόμων που χρησιμοποίησαν το ταφικό συγκρότημα του Καμηλαρίου, σε διάστημα 500 ετών μη συνεχούς χρήσης, ήταν 134 άτομα.

Η δημογραφική σύνθεση του πληθυσμού που τάφηκε εκεί δίνει ενδιαφέροντα αποτελέσματα καθώς αναγνωρίστηκαν οστά από όλες τις ηλικιακές κατηγορίες. Υπερτερούν τα ενήλικα άτομα (104 σε αριθμό), αλλά παρατηρήθηκαν κατάλοιπα και από 30 ανήλικα.

Είναι σημαντικό, όμως, ότι βρέθηκαν οστά από όλες τις υποκατηγορίες των ανηλίκων, συμπεριλαμβανομένων και ενός αγέννητου εμβρύου, αλλά και 21 νεογνών και νηπίων, δηλαδή ατόμων κάτω των 6 ετών.

Η κατανομή αυτή κρίνεται από τους ειδικούς ως φυσιολογική στους προϊστορικούς οικισμούς, στους οποίους ήταν αναμενόμενοι οι θάνατοι κοντά στη γέννα, εξαιτίας των δυσκολιών που προέκυπταν  την περίοδο αυτή που μείωναν τις πιθανότητες επιβίωσης των νεογνών και πρώιμων νηπίων.

Ο θολωτός τάφους του Καμηλαρίου διαπιστώθηκε εξάλλου πως σε μια από τις περιόδους χρήσης του έγινε το επίκεντρο τελετουργικών δραστηριοτήτων με επίκεντρο την κατανάλωση ποτών, όπως αποδεικνύεται από τη χρήση κεραμικών αντικειμένων που εντοπίστηκαν.

Μάλιστα η μετατροπή δωματίων του σε  οστεοφυλάκια  και η εγκατάσταση υπαίθριου βωμού μαρτυρούν τη σημασία της λατρείας όσων ήταν «θαμμένοι» εκεί.

(Με πληροφορίες από Σέβη Τριανταφύλλου, Luca Girella στην εργασία τους με τίτλο: «Η συμβολή της μελέτης των ανθρώπινων οστών στην ερμηνεία του θολωτού τάφου στο Καμηλάρι στην πεδιάδα της Μεσαράς N. Ηρακλείου» από τα Πεπραγμένα του ΙΑ'' Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου 2011 και «The Necropolis of Kamilari in the Messara» των Luca Girella-Uninettuno και Ilaria Caloi - University Cà Foscari of Venice)