Το Καταλαγάρι είναι ένα γραφικό χωριό σε απόσταση 16
χιλιομέτρων από την πόλη του Ηρακλείου.
Κτισμένο αμφιθεατρικά, με στενά και φροντισμένα στενά και
ένα μακρύ παρελθόν σε προκαλεί να το περπατήσεις και να δεις από κοντά τις όμορφες
γωνιές και τα αξιοθέατα που βρίσκονται σε κοντινή απόσταση από τον οικισμό.
Στο κέντρο του δεσπόζει ο ναός του Προφήτη Ηλία, κτίσμα του 1888, με το
Καταλαγάρι να έχει εκκλησιαστική παράδοση καθώς εκεί γεννήθηκε ο μακαριστός
Μητροπολίτης Πέτρας και Χερρονήσου κυρός Νεκτάριος.
Ως οικισμό τον συναντάμε από την περίοδο της Βενετοκρατίας. Το
1271 αναφέρεται πως "η χήρα Αγγέλου
Βιτάλη οφείλει εις τον Ιουδαίον Μιχάλη, 100 μίστατα κρασί εκ των αμπελώνων της
εις το χωρίον Καταλαγάρι" (A. Lombardo, Documenti della Colonia Veneziana di
Creta).
Η ονομασία του Καταλαγαρίου εκτιμάται πως προέρχεται από τη
λαγάρα που σημαίνει υγρό απαλλαγμένο από κάθε ξένη ουσία, κατασταλαγμένο και
καθαρό. Λαγάρα ήταν και ο χυμός που καταστάλαζε στο λυνό (πατητήρι) πριν πατηθούν
τα σταφύλια.
Υπάρχει και η εκδοχή η ονομασία του να προήλθε από μια άλλη
έννοια της λαγάρας ως πλαγιάς χωρίς βλάστηση αλλά με ωραία θέα.
Το πρώτο συνθετικό του ονόματος μας παραπέμπει στη λέξη Κάτω, Κάτω Λαγάρα λοιπόν που εξελίχθηκε σε Καταλαγάρι.
Πολύ κοντά στο Καταλαγάρι, στη νότια πλευρά του και πάνω στο λόφο που ονομάζεται Κάστελλος, ξεχωρίζει το φρούριο της Παλιόχωρας ή Castello del Corner (καστέλο των Κορνάρων), που η παράδοση αναφέρει πως κτίστηκε από το Νικηφόρο Φωκά μετά την απελευθέρωση της Κρήτης από τους Άραβες το 961 μΧ.
Δυτικά του φρουρίου βλέπουμε πλήθος λαξευμένων, σε επίπεδο
βράχο, πατητηριών που χρονολογούνται από την περίοδο της Βενετοκρατίας και
επιβεβαιώνουν την παράδοση του χωριού στην παραγωγή καλού κρασιού.
| Στο χωριό υπάρχουν μικρά μαγαζιά για φαγητό και καφέ |
