Στη θέση Γριά Μάντρα, πολύ κοντά στην εκκλησία του Αγίου Θωμά στο χωριό που φέρει το όνομα του Αγίου και ανήκει στο Δήμο Γόρτυνας, συναντάμε ένα εντυπωσιακό σύνολο μονολιθικών λαξευμένων σε βράχους ρωμαϊκούς τάφους.
Πρόκειται για καλοδιατηρημένους τάφους που λαξεύτηκαν σε
τεράστιους ασβεστολιθικούς βράχους μαρτυρώντας την ύπαρξη οργανωμένου ρωμαϊκού
νεκροταφείου στην περιοχή.
Μέσα σε ένα καταπράσινο τοπίο η εικόνα τους, δεξιά και
αριστερά μονοπατιού, προκαλεί θαυμασμό
τόσο για τα μεγέθη τους όσο και για τον αριθμό τους.
Οι τάφοι είναι θαλαμοειδείς και στο εσωτερικό τους βλέπουμε
λαξευτές κλίνες και εσοχές στο πλάι και στο πάτωμα για την τοποθέτηση των
νεκρών.
Η ομοιότητα τους με μικρές λαξευτές κατοικίες δεν είναι
άσχετη με την αντίληψη των ανθρώπων εκείνης της περιόδου για την μετά θάνατον
ζωή.
Μάλιστα εικάζεται πως οι χώροι αυτοί δεν ήταν απλά
προορισμένοι για ταφή αλλά είχαν και λατρευτικό χαρακτήρα.
Οι Ρωμαίοι επιτελούσαν διάφορες τελετουργίες πιστεύοντας σε
χθόνιες θεότητες και σε αυτό το πλαίσιο δεν αποκλείεται οι μεγαλύτεροι τάφοι να
λειτουργούσαν ως χώροι λατρείας.
Εξάλλου στον Άγιο Θωμά συναντάμε πάνω σε βράχο λαξευμένη
επιγραφή που μαρτυρά την ύπαρξη ιερού αφιερωμένου σε χθόνιες θεότητες με
αναφορές στη θεά Δήμητρα και την κόρη της
Περσεφόνη, την οποία απήγαγε ο Πλούτωνας και την οδήγησε στον Κάτω Κόσμο.
Μεταγενέστερα οι τάφοι του Αγίου Θωμά εξελίχθηκαν σε ασκηταριά χριστιανών μοναχών αποδεικνύοντας τη διαχρονική χρήση του χώρου
για κάλυψη θρησκευτικών αναγκών.
Η περιοχή του Αγίου Θωμά κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, φέρεται να
είχε διοικητική σύνδεση με την πρωτεύουσα της ρωμαϊκής Κρήτης, τη Γόρτυνα, ενώ
υπάρχουν ενδείξεις ανάπτυξης εκεί αρχαίου οικισμού, ενδεχομένως της Πάννονας.
Η νεκρόπολη του Αγίου Θωμά συνδέεται και με την αρχαία Ριζινία, που ήταν κτισμένη στην θέση Πατέλα του Πρινιά.Μάλιστα στο δρόμο Πρινιά-Ασίτες υπάρχουν δυο παρόμοιοι λαξευμένοι τάφοι στο βράχο.
Να σημειώσουμε πως αρκετά κοντά στους λαξευτούς τάφους του
Αγίου Θωμά έχουμε ένα ακόμα εντυπωσιακό λαξευμένο σε βράχο μνημείο, το ναό του
Αγίου Ιωάσαφ, ενός Ινδού Αγίου.
Λίγα μέτρα πιο κάτω από τον Άγιο Ιωάσαφ, μέσα στο ναό της Κεράς Σπηλιώτισσας ο θρύλος θέλει να υπήρχε η πύλη του Άδη.
Δείτε επίσης
Το χωριό της Κρήτης που διεκδικεί τα "κλειδιά" της πύλης του Άδη
Το μοναδικό χωριό της Κρήτης όπου λατρεύεται ένας Ινδός Άγιος
Το μαγικό φαινόμενο της ευθυγράμμισης του ήλιου με το βράχο του Καβαλάρη στον Άγιο Θωμά