Μια άοπλη κίνηση αντίστασης του χωριού Μέρωνας το 1883

 

Το χωριό Μέρωνας Αμαρίου είναι ένα από τα πολλά χωριά της Κρήτης που κατά την κατάληψη του νησιού από τους Οθωμανούς και την εφαρμογή της νέας φορολογικής νομοθεσίας επιλέχθηκε ώστε τα φορολογικά του έσοδα να προορίζονται προς θρησκευτικά ιδρύματα, έγινε δηλαδή βακούφικο χωριό. 

Όμως μετά την εφαρμογή του Χάτι Χουμαγιούν και του Οργανικού Νόμου η απόδοση των εσόδων αυτών θεωρούνταν από τους κατοίκους απαράδεκτη. Μέσα λοιπόν από τρία δημοσιεύματα της εφημερίδας «Νέος Ραδάμανθυς» στις 7, 16 και 30 Ιουλίου 1883, περιγράφεται μία αλληλουχία γεγονότων για την ομαδική και πανηγυρική διαμαρτυρία των κατοίκων του χωριού απέναντι στους ενοικιαστές των φόρων και την στρατιωτική διοίκηση που παρά λίγο να εξελιχθεί σε ένοπλη συμπλοκή. 

Η περιγραφή είναι γλαφυρή με αναφορά κεντρικών προσώπων της εποχής, η οποία όμως δείχνει το ομόψυχο και την αλληλεγγύη όχι μόνο των κατοίκων του Μέρωνα αλλά και την ομαδική αντίδραση του γυναικείου πληθυσμού του χωριού καθώς και των συνεπαρχιωτών απέναντι στην κατάφορη αδικία. Το αυτούσιο κείμενο με ελάχιστες παρεμβάσεις στα δυσανάγωστα έχει ως εξής:

Μετὰ τὸ νέον πολίτευμα ὅπερ ἀπέκτησεν ὁ τόπος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Ὀργανικοῦ Νόμου καὶ δυνάμει τῆς συμβάσεως τῆς Χαλέπας ὀὐδεὶς ἀμφέβαλλε Κρὴς ὅτι τὰ δικαιώματα καὶ συμφέροντά του, ὑπεκφυγόντα τοὺς ὄνυχας τῆς παρανομίας καὶ ἀὐθαιρεσίας, ἐξησφαλίσθησαν διὰ τῶν ἐπιψηφιζομένων ὑπὸ τῆς Γεν. Συνελεύσεως νόμων, ὀὐχ ἧττον ἡ ἐλπὶς ἀὕτη κατὰ τὸ πλεῖστον δυστυχῶς ἀπέβη ματαία, ἀπεδείχθη ψευδής, καθότι ἥ τε ἐγχώριος καὶ ἐξωτερικὴ δημοσιογραφία καὶ κυρίως ἡ Γενικ. Συνέλευσις, ἡ νόμιμος δηλονότι ἀντιπροσωπεία τοῦ τόπου, διὰ ψηλαφητῶν καὶ τρανῶν παραδειγμάτων ἀπέδειξαν.

Ἐν τούτοις, ὀὔτε τῆς Γεν. Συνελεύσεως, τῆς νομίμου ἐντολοδόχου τοῦ λαοῦ, ὀὔτε τῆς δημοσιογραφίας ἡ ἀνυψωθεῖσα ἐπανειλημμένως στεντώρια φωνὴ ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῶν κακῶς κειμένων ἐστάθη δυνατόν νὰ συντελέσωσιν ἐἰς τοῦτο, ἀλλ’ ἀπέβη φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἡ δὲ τοιαύτη τακτικὴ ἐγένετο παραίτιος ἐἰς τὸ νὰ περιέλθῃ ὁ τόπος ἐἰς ὀὐχὶ ἐὐάρεστον καὶ ἔκρυθμον κατάστασιν, ἄξιαν νὰ ἐπισπάσῃ τὴν μέριμναν καὶ προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπερ ἡ Ἀ. Ἐξ. ὁ Γεν. Διοικητὴς δὲν ἀμφιβάλλομεν ὅτι θέλει συστήσει Ἀὐτῇ προσεχῶς κατὰ τὴν μετάβασίν του ἐἰς Κωνσταντινούπολιν.

Τοῦτο καθίσταται ἀναγκαῖον, καθότι πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἐκρύθμου καταστάσεως τοῦ τόπου, ὡς ἐκ τῶν γενικῶν ζητημάτων ἀὐτοῦ, λαμβάνουσι χώραν ἑκάστοτε παρανομίαι, ἀἵτινες δὲν διστάζει τις ἐἰπεῖν ὅτι ἤρξαντο ἀὐξανόμεναι ἐπὶ τῇ ἐὐκαιρίᾳ τοῦ ὑφισταμένου σκανδαλώδους βακουφικοῦ ζητήματος, καὶ τὰς ὁποίας, δημοσιογραφικὸν καθῆκον ἐκπληροῦντες, θέλομεν φέρει ἐφεξῆς ἐἰς φῶς, καὶ δὴ δημοσιεύομεν τὴν ἑξῆς:

Ἀγγελθέντος ἐπισήμως ἐἰς τὴν ἐνταῦθα Διοίκησιν ὑπὸ τοῦ Ἐπάρχου Ἀμαρίου τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην, ὅτι ὁἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Μέρωνος, ὀὗτινος ἡ δεκάτη χαρακτηρισθεῖσα ἀφιερωμένη, ἐξακολουθοῦσιν ἐπιμένοντες ἀνενδότως ἐἰς τὸ νὰ μὴ δέχωνται τοὺς ἐνοικιαστὰς τῆς δεκάτης ταύτης, ὅτι προτιμῶσι νὰ καύσωσι τὰς θημωνίας των παρὰ νὰ πληρώσωσι δεκάτην ἐἰς το Ἐυκάφιον καὶ ὅτι ἂν τακτικὸς στρατὸς κατασκηνώσῃ ἐἰς τὸ χωρίον των θὰ ἐγκαταλείψωσιν ἀὐτὸ σὺν γυναιξὶ καὶ τέκνοις, ὁ Μουτεσαρίφης Ῥεθύμνης Ἀβεδιν Βέης, προσκαλέσας δι’ ἑνὸς λοχίου τὸν κ. Χαράλαμπον Καλοιδᾶν, βουλευτὴν Ἀμαρίου καὶ Δημογέροντα τῆς Κεντρ. Χριστ. Δημογεροντίας τοῦ Τμήματος Ῥεθύμνης, ἔθηκεν ἀὐτὸν ἐἰς τὸ φρέσκον ἄνευ προηγουμένης νομίμου ἀνακρίσεως, ἀφοῦ ἀποτρόπαιον ἀρμόζον ἐἰς πάντα ἄλλον ἀλλ’ ὀὐχὶ ἐἰς Διοικητὴν ὡμίλησεν ὡς ἑξῆς: «Ἐπήγες πάλιν καὶ ἀνεκατώθης ἐἰς τὸ Βακουφικόν ζήτημα; νὰ χαθῇτε καὶ δὲν ἐντρέπεσθε πλειό, ζάους, πάρε τον στὸ χάψι στου πίμπασι τον «ὀντά».

Μετὰ τέσσαρας ὅμως ὥρας, συνεπεία συντόνων παραστάσεων τῶν βουλευτῶν Ῥεθύμνης, ὁ ἐἰρημένος Καλοιδᾶς ἀπεφυλακίσθη ὑπὸ τοῦ Μουτεσαρίφου προειπόντος ἀὐτῷ ὅτι ἐὰν ἀναμιχθῇ ἐἰς τὸ ἑξῆς θὰ τῷ συμβῇ μεγαλύτερόν τι καὶ θὰ χάσῃ τὴν θέσιν του, ἣν ἔλαβεν ἄνευ τοῦ καθ’ ὃν καὶ προκαλοῦντος ἐἰπεῖν ἀὐτῷ νὰ μὴ ἐπεμβαίνῃ ἐἰς τὸ Βακουφικὸν ζήτημα, διότι θὰ τὸν καικιάσει νὰ τὸν στείλωσι ἐἰς τὴν Σούδαν.

Τὸ ἀὐτὰ ἐἶναι τὰ προνόμια τοῦ τόπου; τοιοῦτον ἐἶναι τὸ ἐλεύθερον πολίτευμα τῆς Κρήτης; Τοιαύτη ἐἶναι ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία τῶν Κρητῶν, ὀἵτινες ποταμοὺς ἀἱμάτων ἔχυσαν καὶ ἐἰς τὸ πῦρ καὶ σίδηρον παρέδωκαν τὰ ὑπάρχοντά των; Τοιαύτην τιμὴν καὶ ὑπόληψιν πρέπει νὰ περιμένωσιν ὁἱ Δημογέροντες, τοὺς ὁποίους ἐκλέγουν ὁἱ κάτοικοι τεσσάρων ἐπαρχιῶν διὰ τὸ κατάστημα τῆς Δημογεροντίας, τὸ ὁποῖον ἐἶναι ἀναγνωρισμένον ὑπὸ τῆς Ὑψηλῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὁἱ βουλευταὶ τοὺς ὁποίους ἐκλέγει ὁ λαὸς ὁλόκληρος παρὰ τῇ Γεν. Συνελεύσει, τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζει ὁ Σουλτάνος καὶ Ἐὐρωπαϊκαὶ Δυνάμεις; τοιουτοτρόπως πρέπει νὰ φέρωνται ὁἱ πασάδες; Ὁ Μουτεσαρίφης Ῥεθύμνης λησμονῶν ὅτι διοικεῖ ἐν τῷ δεκάτῳ ἐνάτῳ ἀἰῶνι καὶ μὴ γνωρίζων φαίνεται ὅτι τὸ βακουφικὸν ζήτημα ὑἱοθέτησε, ᾐνόησε καὶ ὑποθάλπει ὀὐχὶ ὁμὰς βουλευτῶν ἢ ἄλλων διακεκριμένων προσώπων, ἀλλ’ ὁλόκληρος ὁ Χριστιανικὸς λαὸς πάσης τάξεως καὶ ἡλικίας, ἄνευ μάλιστα διακρίσεως φύλου, καὶ ὅτι ὁἱ Χριστιανοὶ δὲν πείθονται ὀὐδ’ ἀνέχονται τοῦ λοιποῦ νὰ πληρώνωσι φόρον ἀφόρητον ἐἰς τὰ Τζαμιά καὶ Μεχτέπια τῶν Ὀθωμανῶν, προβαίνει, ὡς προείρηται, ἐἰς μέτρα παράνομα καὶ ἀὐθαίρετα, διὰ τῶν ὁποίων ἐξερεθίζει ἐπὶ μᾶλλον τοὺς κατοίκους ἐἰς τὴν ἀντίστασιν τῆς πληρωμῆς τοῦ ῥηθέντος φόρου. Πρὸς τὸ ἄλλο ἰσοδυναμούν ἤτε ἐκτεθήσα συμπεριφορὰ τοῦ Μουτεσαρίφου καὶ ἁἱ ἀπειλαὶ ἀὐτοῦ πρὸς τὸν μνησθέντα βουλευτὴν ἢ μὲ τὸ «ἔλπις σωτηρία καὶ ἀσφάλεια ζωῆς» δὲν ὑπῆρχε δι’ ἑσὲ καὶ κατάφυγε ἐἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἢ ἐἰς τὴν ἐν τῇ ὀρεινῇ ἐπαρχίᾳ Ἀμαρίου πατρικὴν σου ὀἰκίαν νὰ ἡσυχάσῃς; Ἀλλὰ μήπως ἐκεῖσε ὑπάρχει ἀσφάλεια; Ὄχι. Διότι χθὲς ἐνῷ ὁ ἔπαρχος ἐἶχε συλλάβει τὸν ἐφημέριον τοῦ χωρίου Μέρωνος μετὰ τῶν προκρίτων καὶ Δημογερόντων ἑτοίμους πρὸς ἀποστολὴν ἐἰς τὰς ἐνταῦθα φυλακάς, ἅπαντες ὁἱ κάτοικοι ὡς ἐκ συνθήματος, ἅμα ἐκρούσθησαν ὁἱ κώδωνες καὶ τὰ σήμαντρα τῆς ἐκκλησίας, μεταβάντες ἀθρόοι πρὸς τὸν ἔπαρχον ἀπήτησαν ἢ τοὺς προεστώτας των ν’ ἀπολύσῃ ἢ καὶ ἀὐτοὺς ν’ ἀπαγάγῃ.(ἁκολουθεί)

Ἀφοῦ ὁ ἔπαρχος ἐπείσθη ὅτι δεν δύναται να συλλάβη καὶ ἀπεστάλη ἐἰς τὰς φυλακὰς Ῥεθύμνης τὸν ἐφημέριον τοῦ χωρίου Μέρωνος παπᾶ Μιχαὴλ Σημαντήρην καὶ τοὺς προκρίτους Ἀριστοτέλην Καλοειδά, Μιχαὴλ Ζερβόν, Δημήτριον Σπυριδάκην, Γεώργιον Παναγιωτάκην καὶ Μιχαὴλ Σημαντήρην, ὡς ἐκ τῆς ἀντιστάσεως ὅλων ἐν γένει τῶν κατοίκων, ἀνήγγειλε τὸ πράγμα ἐἰς τὸν Διοικητὴν Ῥεθύμνης, ὅστις ἐν συνεχεία ἀπέστειλε πρὸς τὸν ἀνωτέρω χωρίον τὸν λοχαγὸν Χουσεΐν ἀγᾶ ἑμιῥλίν μετὰ ἰσχυροῦ σώματος χωροφυλάκων μὲ ἐἰδικάς ἐννοείται διαταγάς και ὀδηγίας. Ὅμως ὠς ἐπλησίασεν ἐις το ῥηθέν χωρίον ὁ λοχαγός ὀύτος ὅλοιοι ἄνδρες κάτοικοι ἐιδοποιηθέντες διά κωδονοκρουσίας ἐγκαταλείψαντες τας ἑαυτών γυναίκες και ὀικείας και τα καφενεία, παντοπωλεία, κρεοπωλεία κλείσαντες ἑξελθών του χωρίου και ἐστρατοπέδευσαν ἐπι τίνος προς τα δυτικά του χωρίου κείμενου βουνού μετ’ἄλλων συνεπαρχιωτών ἀυτών ἀπαντήσαν στον λοχαγόν ὅτι ὀύτε την δεκάτη πληρώνουν ἐίς το Ἐφκάφιον ὀύτε τους δημογέροντας παραδίδωσι διότι ἐν τη παρούσῃ περιστάσει δημογέροντες, δεν ὑφίστανται ἀλλ’ὅλοι θεωρούνται ἑξίσου και κατὰ τὸ φρόνημα καὶ κατὰ τοὺς νομίμους βαθμούς, ὀύτο λοιπόν ὁ μεν λοχαγὸς καὶ τοι ὀυδέ κατόρθωσεν παράμενεν ἐντός τού χωρίου Μέρωνος, ὁ δὲ Μερωνιώτα ἐν τω βουνώ, ἔνθα ἐἶχον μεταφέρει τα καφενεία, τα παντοπωλεία ἀρτοπωλεία, κρεοπωλεία διο ὁι πλείστοι των χωροφυλάκων μη ἐυρίσκοντες ἄλλο τι ἡ ὕδωρ ἠναγκάσθησαν να λιποτακτησωσι και ἀναρέξωσιν ἀλλαχόσε ἐις ἀναζήτησιν τροφής.  Ὁ Διοικητὴς Ῥεθύμνης πάντων τοῦτων λαβὼν γνώσιν ἑξήλθε την ἐσπέρα της παρελθούσης Κυριακῆς μετὰ τακτικού στρατού κατευθυνόμενος ἐἰς Μέρωνος, ἀλλὰ πριν ἥ ἑξέλθει τὴν ἡμέραν ταύτην τὴν Κυριακὴν ταύτην τα ἑξής δύο πανηγυρικώς ἐίχον τελεσθή ἐν τω χωρίω Μέρωνι. Τὸ μὲν γυναικεῖον φύλον του χωρίου τούτου ἀθρόον μεταβάς πρὸς τὸν ἔπαρχον ἀπήντησε ἐντόνος διαμαρτυρόμενον καὶ ἐπαφίνον τούτω τὴν βαρειὰν ἐὐθύνην διά τα συνεπή, ὅπως μὴ ἐἰσελθῇ ὁ στρατὸς ἐἰς τὸ χωρίον των διότι θὰ ἐγκαταλείψωσι μετὰ τῶν τέκνων ἀὐτῶν τὰς ὀἰκίας των καὶ θὰ καταφύγωσι ἐἰς τὰ ὄρη, ὁἱ δὲ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας ἀπαξάπαντες πρόθυμοι ὑποστηρικταὶ τοῦ βακουφικοῦ ζητήματος καὶ βοηθοὶ τοῦ καταδιωκομένου Μέρωνος συνεννοηθεντες ἀπεστειλαν ἐἰς Μέρωνα ἐπιτροπὴν πανηγυρικὴν καὶ δημοκρατικήν συνισταμένην ἀκριβώς ἐκ διακοσίων πεντήκοντα ἀνδρών ὀίτινες μετά τας δέουσας διαδηλώσεις ὑπέγραψαν και ἐπέδωκαν προς τον ἔπαρχον την ἑξής ἀναφοράν, ἠτίς και τοι ποικίλας ἔχει ἐλλείψεις και πλημελείας ἐίναι ἀξία μνείας.

Πρὸς τὴν Ἀ. ἐνδ. Ἐξοχότητα τὸν ἔπαρχον Ἀμαρίου.

Ὁἱ ὑποφαινόμενοι κάτοικοι ἀπάσης τῆς ἐπαρχίας Ἀμαρίου βαρέως φέροντες και δυσανασχετούντες ἐπί ταις ἐνερεγίας της Σεβ. Διοικήσεως, ἥτις παρὰ τὰς ἀποφάσεις τῆς Γεν. της Νήσου ἡμῶν ἀντιπροσωπεία, ὀὐχὶ ἐἰς τῶν βακουφικῶν μόνον χωρίων συγκείμενην, ἀλλ’ ἑξ’ἀπάντων των της Νήσου μετέρχεται παν βιαίον μέτρον πρὸς ἐἴσπραξιν τῆς βακουφικής δεκάτης, ἀπηγορευμένης ῥητώς δ’ἐντόνου ὑπομνήματος προς τε τους ἀντιπροσώπους των προστατιδών δυνάμεων και ἀπευθείας προς την Ὑψ. Πύλην, καὶ παρανόμου χαρακτηρισθείσης, ἀναφερόμενοι ἐνώπιων ὑμών δηλούμεν ὅτι μόνον  ὁι τα βακουφικά ὀικούντες χωρία ἀλλά και ἄπαντες ἠμείς λίαν ἐνδιαφερόμενοι  περί του ζητήματος τούτου, ἐις το κοινό συμφέρον ἀποβλέποντος, ἀποδεχόμεθα και ἀσπαζόμεθα το ψήφισμα της Γεν.Συνελεύσεως, ἤτις ὑφ’ ἡμών ἀυτών ἀποτελείται και κατ’ ἐντολήν ἡμών ἐνεργεί τας δε πράξεις ἀυτής θεωρούμεν σεβαστάς και ἀπαραβιάστους.

Ὀὐδαμῶς λοιπὸν ἐννοοῦμεν νὰ ὑπομένωσιν πιέσεις ὁι των βακουφικών χαρακτηριζόμενων χωρίων κάτοικοι, ἡ δε παράνομος δεκάτη να διατίθηται ὀυχί ὑπέρ ἀπάσης της Κρήτης, ἀλλά προς ὠφέλειαν της ἑτέρας των ἐν τη Νήσω ἡμών φυλών ὄπερ νομίζομεν ἠκιστά συμφωνεί προς τους διακεκηρυγμένους ὑπό της Ἀ.Ἀυτοκρατορικής Μεγαλειότητος του Σουλτάνου Νόμους, ὀἵτινες πάντας τους ὑπό την κρατεάν ἀυτού ἀιγίδα κατά το Χάτ-Χουμαγιούν θεωρούσιν ὀύς, καὶ ὀὐδενὸς ποιοῦσι διάκρισιν, ἄλλως τε καὶ κατὰ τὸ 4ὀν ἄρθρον τοῦ Ὀθωμ. Κώδικος ἐν τῷ περὶ γαιῶν κεφαλαίῳ (Σελ. 431) δὲν χαρακτηρίζονται ὡς ἀληθῆ βακούφια, τὰ ὡς τοιαῦτα, ἐν τῇ ἡμετέρᾳ Νήσῳ καὶ ἐν ἁπάσῃ σχεδὸν τῇ Ἀὐτοκρατορίᾳ παρ’ ἀὐτοῖς τοῖς Ὀθωμανικοῖς νόμοις, θεωρηθέντα.

Ὅθεν προσηκόντως ἀναφερόμενοι καθιστῶμεν ὑμᾶς ὑπευθύνους διὰ τὰ περαιτέρω ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἡ Σ. Κυβέρνησις ἤθελεν ἐπιμένει μετερχομένη βίαν, δηλοῦντες ἅμα ὅτι θέλομεν ἐμμένει σταθερῶς ἐἰς τὸ ψήφισμα τῆς Γεν. τῆς Νήσου ἡμῶν ἀντιπροσωπείας καὶ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν δικαιωμάτων καὶ παρανομιών ἄπερ δια ποταμοῦ ἀἱμάτων ἐκτησάμεθα.

Ἐν τέλει παρακαλοῦντες νὰ διαβιβάσητε ὅπου δεῖ τὴν δικαίαν ταύτην ἀἴτησιν ἡμῶν, διατελοῦμεν ἐὐπειθέστατοι.

Ὁἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Ἀμαρίου

(Ἕπονται ἁἱ ὑπογραφαί)

Ὁ ἔπαρχος τὴν μὲν ἀναφορὰν ταύτην ἀπέστειλε πρὸς τὸν Διοικητὴν παραχρῆμα λαβόντα ἀὐτὴν καθ’ ὁδόν, τὰς δὲ διαμαρτυρικὰς παραστάσεις τῶν γυναικῶν ἔχων ὑπ’ ὄψει του ἔσπευσε νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐἴσοδον τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ ἐν χωρίῳ Μέρωνι, ὅπερ καὶ κατώρθωσε πείσας τὸν Διοικητὴν νὰ κατασκηνώσῃ ὁ στρατὸς ἐἰς τὸν ἔξωθι τοῦ χωρίου Πύργον.

Τοῦ στρατοῦ ὅθεν ὀὕτω τοποθετηθέντος καὶ τοῦ Διοικητοῦ ἀναπαυθέντος ἐν Μέρωνι, ἀἴφνης περὶ ὥραν 7ἠν ἢ 8ἠν τῆς νυκτὸς τῆς ῥηθείσης Κυριακῆς, ὁἱ κώδωνες τῆς ἐκκλησίας τοῦ χωρίου Μέρωνος κρουσθέντες, ἐκοινοποίησαν ἐν τῷ ἅμα ἀλληλοδιαδόχως καὶ ὁἱ κώδωνες τῶν ἐκκλησιῶν ὅλων τῶν λοιπῶν ἐν γένει χωρίων τῆς ἐπαρχίας, ὧν ὁἱ κάτοικοι ὡς ἐκ τῆς συνθηματικῆς ταύτης κωδωνοκρουσίας ἐντὸς τριῶν ὡρῶν συναθροισθέντες ἔπεμψαν ἐἰς Μέρωνα πολυμελή ἐπιτροπή, ἤτις τὴν ἐπιοῦσαν ἀφοῦ συμφώνως τῷ πνεύματι τῆς προειρημένης ἀναφορᾶς ἐποιήσατο τὰς προσήκουσας παραστάσεις, ἐζητήσατο τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ Ἀὐτοκρατορικοῦ Στρατοῦ ἐκ τῆς ἐπαρχίας.

Ἀλλ’ ὁ Διοικητὴς μὴ σταθμίσας, ὡς ἔδει, πάντα τὰ ἀνωτέρω, ἐν πρώτοις μὲν ἀπεπειράθη δι’ ἀπειλῶν νὰ πείσῃ τοὺς κατοίκους ἵνα πληρώσωσι τὴν βακουφικὴν δεκάτην, προκαλέσας συνάμα τοὺς ἐνοικιαστὰς καὶ ἐπιβλητικώς ἀνακαλών ἀὐτοὺς ἐἰς τὰ καθήκοντά των, ἐν τέλει δὲ μετεχειρίσθη κολακείαν καὶ ἠπιότητα ὅπως πείσῃ τοὺς κατοίκους νὰ δώσωσιν ἀὐτῷ ἐγγύησιν ὅτι θέλουσι μεταβῆ τὸ προϊόν τῆς ἐνοικιάσεως γρ. 9000, ἀλλ’ ὀὔτε τὸ ἓν ὀὔτε ἄλλο δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐπιτύχῃ καὶ ὀὕτω ἡ ἄρνησις τῆς πληρωμῆς τῆς βακουφικῆς δεκάτης καὶ ἡ μὴ ἀναγνώρισις καὶ παραδοχὴ τῶν ἐνοικιαστῶν ταύτης, ἐπραγματοποιήθησαν, ἐπισφραγίσθησαν καὶ ἐξησφαλίσθησαν, ἐπομένως ὁ Διοικητὴς ἐπέστρεψεν ἐἰς τὰ ἴδια ἄπρακτος, ὁ δὲ τακτικὸς στρατὸς διανυκτερεύσας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἓν καὶ μόνον ἡμερονύκτιον ἀνεχώρησε μετὰ τῆς χωροφυλακῆς διὰ νυκτός.

Καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἁγ. Βασιλείου προχθὲς διὰ κωδωνοκρουσίας συναθροισθέντες ἐν χωρίῳ Σπήλι ὁἱ κάτοικοι τῶν ἐκεῖσε βακουφικῶν χωρίων ἐποίησαν τὰς πρακτικοὺς διαδηλώσεις περὶ τῆς μὴ πληρωμῆς τῆς βακουφικῆς δεκάτης καὶ ἐπραγματοποίησαν τὴν ἄρνησιν ταύτην ἐκδιώξαντες τοὺς ἐνοικιαστάς.(ἀκολουθεῖ)

 (Συνέχεια τῶν προηγουμένων φύλλων)

Ὁ Διοικητὴς Ῥεθύμνης μετὰ τὰ συμβάντα περὶ βακουφικοῦ ζητήματος ἐν τῇ Ἐπαρχίᾳ Ἁγίου Βασιλείου καὶ τῇ Ἐπαρχίᾳ Ἀμαρίου καὶ τὴν ἐπάνοδον ἀὐτοῦ ἐκ τοῦ χωρίου Μέρωνος τῆς ἐπαρχίας ταύτης, βλέπων τὸ ἀδύνατον τῆς ἐἰσπράξεως τῆς βακουφικῆς δεκάτης, ὡς ἐκ τῆς ἀντιδράσεως ὀὐ μόνον τῶν κατοίκων τῶν βακουφικῶν χωρίων ἀλλ’ ὅλων ἐν γένει τῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας, ἀπέστειλεν ἐἰς Μέρωνα τὴν κατωτέρω προκήρυξιν τοιχοκολληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Ἐπάρχου ἐἰς διάφορα μέρη τοῦ χωρίου.

Ἀριθ.Πρωτ. 807/Διεκ. 562

Πρὸς :τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Μέρωνος

Ἡ Διοίκησις Ῥεθύμνης

Κοινοποιεί ἐπισήμως ὅτι κατὰ διαταγὴν τῆς Γεν. Διοικήσεως ὅλοι ὁἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Μέρωνος ἐἶναι ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνοι διὰ τὸ ποσὸν τῆς ἐνοικιάσεως τῆς δεκάτης τῶν θερινῶν προϊόντων τοῦ χωρίου των.

Ἐν Ῥεθύμνῃ τῇ 6 Ἰουλίου 1883

(Τ. Σ.)

(Ὑπογρ.) Ἀδὲμ Βέης

Ὁἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Μέρωνος, σπεύσαντες ἀπέκρουσαν τὴν ἀνωτέρω προκήρυξιν διὰ τοῦ ἑξῆς διαμαρτυρικοῦ ἐγγράφου ἀὐτῶν.

Πρὸς: τὴν Ἀ. Ἐξοχότητα τὸν Διοικητὴν Ῥεθύμνης

Κύριε Διοικητά,

Ἐἰς ἀπάντησιν τῆς ἀπὸ χθεσινὴν χρονολογίαν καὶ ὑπ’ ἀριθ. 507 κοινοποιήσεως πρὸς τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Μέρωνος, ἀφορώσης τὸ ὑπεύθυνον καὶ ἀλληλέγγυον τῶν κατοίκων καθόσον ἀφορά τὴν δεκάτην τοῦ χωρίου μας, ὁἱ ἀὐτοὶ κάτοικοι ὑποβάλλομεν τῇ Ὑμετ. Ἐξοχότητι ὅτι ἀπεκδυόμεθα πάσης ἐὐθύνης ἢ ὑποχρεώσεως περὶ τῆς δεκάτης τῶν θερινῶν προϊόντων τοῦ χωρίου μας, ἠνπερ ἐυέλπιδες ἐσμέν ὅτι προσεχώς ἡ  Ὑψ. Πύλη ἐν τῇ πατρικῇ ἀὐτῆς στοργῇ ὑπὲρ ἀπάντων ἐν γένει τῶν ὑπηκόων Της θὰ παραχωρήσῃ ἐἰς τὸ Γεν. τῆς Νήσου Ταμεῖον.

Μέρωνι, 7 Ἰουλίου 1883

Ὁἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Μέρωνος

(Ἕπονται 110 ὑπογραφαὶ φορολογουμένων κατοίκων)

Τὸ ἀνωτέρω ἔγγραφον ἀντὶ νὰ διαβιβασθῇ κατὰ τὴν τάξιν ὁ Διοικητὴς Ῥεθύμνης ἐἰς τὴν Γεν. Διεύθυνσιν ἐπέστρεψε διὰ τοῦ Ἐπάρχου ἐἰς τοὺς ὑπογραψαμένους καὶ ἐπιδώσαντας ἀὐτὸ κατοίκους τοῦ χωρίου Μέρωνος, ὀὓς δὲ ἐπιτάσσουσιν ἕτερον ἔγγραφον δι’ ὀὗ νὰ διαβιβάσωσιν ἀὐτὸ τῷ Διοικητῇ Ῥεθύμνης, τὸ ἐπιστραφὲν ἀὐτοῖς ὑπ’ ἀὐτοῦ ὡς ἐἴρηται.

Ποικιλοτρόπως δυναταί τις νὰ σχολιάσῃ καὶ ἀποκρούσῃ τὰς ἀνωτέρω πράξεις τοῦ Διοικητοῦ Ῥεθύμνης, ὅπερ ἐπιφυλασσόμεθα νὰ πράξωμεν καθότι ὀὔτε διὰ τῆς ῥηθείσης προκηρύξεως δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ κατορθωθῇ τι περὶ τῆς ἐἰσπράξεως τῆς βακουφικῆς δεκάτης.

 

(Κείμενο του Χαράλαμπου Αγγελάκη οικονομολόγου, εκπαιδευτικού και υποψήφιου διδάκτορα Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης)