Το παλιό μοναστήρι του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στην Κριτσά και οι παραδόσεις που το συνοδεύουν (Φωτο)

 

Νότια της Κριτσάς Μεραμπέλου και πάνω στο δρόμο που οδηγεί στον Κρούστα βρίσκεται το παλιό μοναστήρι του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου.

Σώζεται μόνο το καθολικό και σε κακή κατάσταση κάποιοι από τους βοηθητικούς χώρους της μονής.

Όπως περιγράφει ο εφημέριος της Οδηγήτριας στην Κριτσά, που λειτουργεί το συγκεκριμένο ναό, π. Λεωνίδας Γιαλούρης, τα τρία κλίτη του ναού χρονολογούνται κατά τον 15^ο με 16^ο αιώνα κι από εκείνη την περίοδο σώζονται σε όχι και τόσο καλή κατάσταση τμήματα τοιχογραφιών στη βόρεια πλευρά του κτίσματος.

Το κεντρικό κλίτος τιμά τον Άγιο Ιωάννη το Θεολόγο, το δεξί τον Άγιο Χαράλαμπο και το αριστερό τη Μεταμόρφωση του Χριστού.

Οι εικόνες του ναού χρονολογούνται από το 1830-1850 ενώ αν παρατηρήσει κανείς τον τοίχο, στη βόρεια πλευρά του, θα δει σχέδια και χαράγματα από πιστούς που πέρασαν από εκεί αιώνες πριν.

Ως μονή φέρεται να λειτουργούσε με 7 μοναχούς τουλάχιστον ως το 1922 οπότε η μεγάλη περιουσία που διέθετε μοιράστηκε σε πρόσφυγες που έφθασαν στην περιοχή από τη Μικρά Ασία. Μάλιστα γύρω από τη μονή βλέπουμε τα προσφυγικά σπίτια που έκτισαν τότε δίνοντας στον μικρό οικισμό τους την ονομασία Θεολόγος.

Σύμφωνα με τον π. Λεωνίδα, ενώ αρχικά θεωρούνταν πως η μονή του Αγίου Ιωάννου ήταν παράρτημα της Μονής Τοπλού στη Σητεία νεότερα στοιχεία καταδεικνύουν πως ήταν μετόχι της Μονής του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου της Πάτμου.

Θρύλοι και παραδόσεις 

Με το μοναστήρι αυτό της Κριτσάς συνδέονται αρκετοί θρύλοι και παραδόσεις τις οποίες μας μετέφερε ο π. Λεωνίδας.

Λέγεται πως επί Τουρκοκρατίας μπήκαν μέσα στο ναό δυο Οθωμανοί και ο ένας για να τον βεβηλώσει αφόδευσε.  Δεν πρόλαβε όμως να βγει έξω απ αυτόν και πέθανε. Ο δεύτερος,  που ήταν μαζί του, θυμωμένος από το θάνατο του συντρόφου του σκόπευσε την εικόνα του Αγίου και την πυροβόλησε τρείς φορές. Τα βόλια όμως γύρισαν πίσω και τον σκότωσαν κι έτσι και οι δυο έχασαν μέσα στο ναό τη ζωή τους.

Επίσης την εποχή που η μονή ήταν επανδρωμένη οι μοναχοί συντηρούσαν σε μικρή απόσταση πήλινες κυψέλες με μέλισσες. Κάποια στιγμή διαπίστωσαν πως το μέλι εξαφανιζόταν από τις κυψέλες. Ο ηγούμενος του Αγίου Ιωάννη στάθηκε μπροστά στην εικόνα του και με παράπονο προσευχήθηκε λέγοντας στον Άγιο πως τον φροντίζει και τον λειτουργεί  εκείνος όμως δεν το ανταποδίδει και δεν πιάνει τον κλέφτη  του μελιού. Την επόμενη ημέρα που οι μοναχοί πήγαν στις κυψέλες βρήκαν πράγματι τον κλέφτη να έχει μαρμαρώσει κρατώντας ακόμα την κηρήθρα στα χέρια του.

Άλλος ένας θρύλος αναφέρει πως τα δέντρα που είναι έξω από το ναό δεν έχει επιτρέψει ποτέ ο Άγιος να τα κόψουν ή να τα κλαδέψουν. Τρείς άνδρες που το επιχείρησαν κάποτε πέθαναν μέσα σε διάστημα ενός χρόνου.

Φυσικά ο Άγιος δεν εκδικείται, κι όπως χαρακτηριστικά λέει ο π. Λεωνίδας όλα αυτά είναι θρύλοι και παραδόσεις που δεν μπορούμε να επιβεβαιώσουμε την αλήθεια τους.

Αξίζει ν’ αναφέρουμε πάντως πως άνθρωποι περαστικοί από την περιοχή έχουν δηλώσει πως έχουν δει τον Άγιο Ιωάννη να κάθεται στη γωνία δίπλα στο μοναστήρι του έχοντας την μορφή ενός ηλικιωμένου παππούλη.

Ανάγκη για συντήρηση και αποκατάσταση

Να σημειώσουμε τέλος, πως ο χώρος του παλιού μοναστηριού απαιτεί αποκατάσταση και συντήρηση, ειδικά το ηγουμενείο που η οροφή του έχει καταρρεύσει, όπως επίσης το παλιό και όμορφο τέμπλο του καθολικού.

Όμως δυστυχώς, μέχρι σήμερα το αίτημα του ιερέα του ναού για αποκατάσταση δεν έχει εισακουστεί κι έτσι χρόνο με το χρόνο ο κίνδυνος να χαθεί ένα κομμάτι της ιστορίας του μοναστηριού πολλαπλασιάζεται.