Η πηγή της Ζωμύνθου και ο μύθος των Μανουράδων

 

Στην περιοχή της Ζωμίνθου, πάνω από το Ανώγεια και γύρω από το μινωικό ανάκτορο, υπάρχουν τρεις πηγές νερού με τη μεγαλύτερη  να αντλεί την ονομασία της από την ίδια τη Ζώμινθο.

Βρίσκεται σε υψόμετρο 1300 μέτρων, σε ένα καταπράσινο τοπίο με ψηλά δέντρα κοντά σε δυο πετρόκτιστα εντυπωσιακά κτίσματα που λειτούργησαν ως τυροκομεία. Είναι θολωτή και καταλήγει σε πολύαριθμες ποτίστρες για τα πρόβατα.

Για την πηγή Ζώμινθος η παράδοση μας διασώζει έναν μύθο που είναι γνωστός ως μύθος των Μανουράδων.

Σύμφωνα με αυτόν, στην περιοχή της πηγής εμφανίσθηκε κάποτε ένας πελώριος όφις που έπινε το νερό της και έθετε σε κίνδυνο την κτηνοτροφία αφού δεν άφηνε νερό για τα ζώα.

Το "θεριό" σκότωσε, σύμφωνα με το μύθο, ο Νικόλας Μανουράς, σώζοντας τον τόπο από την παρουσία του και μια πιθανή εξάντληση του νερού της πηγής.

Μας μεταφέρει η παράδοση πως έλεγε και ορκιζόταν ο Νικόλας Μανουράς: «Μπλιό μου σε τάβλα δε δειπνώ, σε στρώμα δεν κοιμούμαι, α δε σκοτώσω το θεριό που είδ’ εψές στη βρύση…».

Τα κτίρια των τυροκομείων παρότι μοιάζουν πολύ παλιά είναι κατασκευασμένα, όπως μας εξήγησε ο ομότιμος καθηγητής Γεωπονίας και καταγόμενος από τα Ανώγεια, Μανόλης Σταυρακάκης, μετά το 1930.

Το πρώτο είναι κτισμένο μετά το 1940. Μάλιστα λέγεται πως ανεγέρθηκε πάνω στα θεμέλια προϋπάρχοντος κτίσματος του 19ου αιώνα.

Το δεύτερο κτίσμα, που παραπέμπει αρχιτεκτονικά σε βενετσιάνικη κατασκευή, είναι μεταγενέστερο, κτισμένο κάπου μέσα στον 20ο αιώνα.

(Αντλήθηκαν πληροφορίες για το μύθο από την εργασία «Ζώμινθος-Ένα ανάκτορο στο Βουνό», της Έφης Σαπουνά Σακελλαράκη)

 

Η πηγή της Ζωμίνθου και των δύο τυροκομείων σε σχέση με τον «θρύλο του θεριού» (Πίνακας

της Μαρίας Τερέζας και του Πολύδωρου Αεράκη [«Μωυσή»]), Πηγή φωτογραφίας Έφη Σαπουνά Σακελλαράκη

Τα τυροκομεία