Ο Σταύρος Εμμ. Φωτάκης γεννήθηκε στον Άγιο Ιωάννη Αμαρίου, ένα παραδοσιακό χωριό του Ρεθύμνου Κρήτης, γνωστό παλαιότερα ως Άγιος Ιωάννης Χλιαρός. Προέρχεται από δύο οικογένειες με βαθιές αγωνιστικές ρίζες, τους Φωτάκηδες και τους Παραδεισανούς, που πλήρωσαν βαρύ φόρο αίματος στον αγώνα για την ελευθερία της Κρήτης. Μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον πλούσιο σε παραδόσεις και ιστορική μνήμη, το οποίο διαμόρφωσε τον χαρακτήρα του και ρίζωσε βαθιά μέσα του, την αγάπη για την κρητική πολιτιστική μας κληρονομιά.
Σπούδασε στη Νομική Αθηνών και υπηρέτησε στο Αστυνομικό Σώμα φτάνοντας τον βαθμό του Yποστρατήγου της ΕΛΑΣ, αλλά και ως Διευθυντικό στέλεχος στον ιδιωτικό τομέα κατά την περίοδο της επταετίας, όταν υπέστη διώξεις από το χουντικό καθεστώς για τα δημοκρατικά του φρονήματα. Διετέλεσε Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Αϊγιαννιωτών Αμαρίου Ρεθύμνου, Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Κρητών Ηλιούπολης και Αντιπρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Ηλιούπολης, ενώ υπήρξε μέλος του Δ.Σ. του Συμβουλίου Πρόληψης Εγκληματικότητας του ίδιου Δήμου.
Ανέπτυξε σημαντική συγγραφική και ερευνητική δραστηριότητα, ενώ διακρίθηκε σε διαγωνισμούς στιχουργικής και ποίησης. Το πλούσιο συγγραφικό του έργο, το οποίο θα παρουσιάσουμε και στο μέλλον, αποτελεί πολύτιμη μαρτυρία της Κρητικής ταυτότητας και πολιτισμού, εκφράζοντας αναμφισβήτητα, με ευαισθησία και ακρίβεια, τις παραδόσεις, τα ήθη και τα έθιμα του τόπου μας.
Η πολυσχιδής προσφορά του έχει τιμηθεί επανειλημμένα με διακρίσεις και επαίνους από την Ακαδημία Αθηνών, αναγνωρίζοντας το έργο του στην καταγραφή και διάσωση του κρητικού πολιτισμού και ιστορίας. Λάτρης της Κρήτης και των παραδόσεων της, ο κ. Φωτάκης, είναι μοναδικός ερμηνευτής των περίφημων ριζίτικων τραγουδιών, έχοντας πραγματοποιήσει σημαντικές έρευνες και καταγραφές επ’ αυτών, ιδιότητες που τον "ανέβασαν" στη Λυρική Σκηνή και το Μέγαρο Μουσικής.
Ως άνθρωπος, ο Σταύρος Φωτάκης, είναι εξαιρετικά δραστήριος και αεικίνητος, με απίστευτη ενέργεια. Προσιτός και καλοσυνάτος, έμφυτα ευγενής και αξιαγάπητος, με απέραντη λατρεία για τον τόπο του και ανεξάντλητο μεράκι, είναι ζωντανό παράδειγμα αφοσίωσης στις λαϊκές παραδόσεις της Κρήτης. Ως συγγραφέας, αφιέρωσε πολλά χρόνια στη συλλογή και επεξεργασία παλιών φωτογραφιών και ιστορικών μαρτυριών από τον Άγιο Ιωάννη Αμαρίου, με στόχο να διατηρήσει άσβεστη τη φλόγα της παράδοσης και της μνήμης.
Το δημιούργημά του, η τριλογία «Αϊγιαννιώτικες Αναδρομές», λειτουργεί ως ανεκτίμητο πολιτιστικό και ιστορικό ντοκουμέντο, καρπός μιας εξαιρετικά επίπονης και επίμονης υπερπροσπάθειας με θεαματικά αποτελέσματα. Μέσα από τα τρία αυτά βιβλία, παρουσιάζει την ιστορία του τόπου του, καθώς και προσωπικές, τοπικές και ενίοτε μαρτυρικές αφηγήσεις των κατοίκων, συνοδευόμενες από μια πλούσια συλλογή παλιών φωτογραφιών. Οι φωτογραφίες του, φωτεινές, ολοζώντανες, μοναδικές σε κάλλος και ομορφιά, έτοιμες να αφηγηθούν τα άδυτα μιας ολάκερης εποχής. Πάθη, έρωτες, ανεκπλήρωτες επιθυμίες, πόνοι και χαρές, εκκλησιές και Ιερά μυστήρια, βάσανα και γλέντια ξεπηδούν μέσα από ξεχασμένες εικόνες μιας εποχής που χάθηκε ανεπιστρεπτί.
Παράλληλα, αναδύονται γραφικές μορφές-χωρικοί, μάρτυρες και αγωνιστές-με πρόσωπα σκαμμένα από τον μόχθο και το πέρασμα του χρόνου, ντυμένοι με τις παραδοσιακές τοπικές ενδυμασίες. Μαυροφορεμένες μάνες, σύμβολα πόνου και αντοχής, και κυρίες με φροντισμένες, πολύχρωμες φορεσιές, ζωντανεύουν μπροστά στα μάτια του αναγνώστη την αυθεντικότητα, τον θησαυρό και την απαράμιλλη ομορφιά της κρητικής μας κληρονομιάς, σαν ένα τραγούδι που αντηχεί μέσα στο χρόνο.
Η τριλογία είναι αφιερωμένη στους νεκρούς και ζωντανούς Αϊγιαννιώτες και αποτελεί ένα μοναδικό προγονικό δώρο, προϊόν αστείρευτης αγάπης και μόχθου χρόνων, ενός ανθρώπου που αγάπησε, νοστάλγησε και πόνεσε αυτόν τον τόπο. Πρόκειται για μια βαθιά υπόσχεση του συγγραφέα για το μέλλον, βασισμένη στο πολύτιμο αρχείο που συγκέντρωσε μέσα από την ενδελεχή, επίπονη και μακρόχρονη προσπάθειά του να διασώσει και να αναδείξει την ιστορία, τη λαογραφία και τις αναμνήσεις του χωριού του, του Αγίου Ιωάννη Αμαρίου στο Ρέθυμνο της Κρήτης.
Οι «Αναδρομές» του Στ. Φωτάκη ξετυλίγουν στις σελίδες τους την καθημερινή ζωή, τις λαϊκές παραδόσεις και το άπιαστο όνειρο, εξιστορώντας παράλληλα την ομορφιά ενός ξεχασμένου καιρού, με τους μοναδικούς ανθρώπους και τις ιστορικές στιγμές αυτής της πανέμορφης περιοχής.
Ο αναγνώστης και ο ερευνητής του μέλλοντος θα ταξιδέψει μέσα από την εύγλωττη σιωπή των εικόνων στο παρελθόν, μελετώντας τις ανθρώπινες σχέσεις, τις δραστηριότητες των παλιών χρόνων, τα γεγονότα που σημάδεψαν αυτό το χωριό και τις πλούσιες αναμνήσεις του τόπου.
Όπως ο ίδιος ο συγγραφέας επισημαίνει: «Διασώζομε και αναδεικνύομε το παρελθόν-ζούμε και χαιρόμαστε το παρόν- οραματιζόμαστε και δημιουργούμε το μέλλον».
Η φωτογραφία δεν είναι απλώς απεικόνιση προσώπων και γεγονότων, αλλά κυρίως μνήμη. Οι μνήμες αυτές, καταγεγραμμένες σε μια ατέλειωτη ακολουθία παλιών φωτογραφιών, λειτουργούν ως σιωπηλοί αφηγητές και αδιάψευστοι μάρτυρες της ιστορίας. Πρόκειται για εικόνες που προέρχονται από το προσωπικό αρχείο των κατοίκων, οι οποίοι άνοιξαν με προθυμία τα σεντούκια τους, προσφέροντας πολύτιμο υλικό. Αυτές οι φωτογραφίες γίνονται γέφυρα που συνδέει το χθες με το σήμερα, αναδεικνύοντας τις ρίζες και τον πολιτισμό του Αγίου Ιωάννη Αμαρίου.
"Μια φωτογραφία χίλιες λέξεις.." Κάθε εικόνα μια ιστορία, κάθε λεπτομέρεια μια ανάσα από το μακρινό παρελθόν, που μέσα της κρύβει ψιθύρους παλιών εποχών, αγγίγματα καρδιάς και όνειρα που ταξιδεύουν στο χρόνο... Ένα ταξίδι στην ψυχή και τις μνήμες, όπου ο χρόνος σταματά, ξυπνώντας γλυκές αναμνήσεις και ανεξερεύνητα μυστικά… Επιθυμίες που αιωρούνται σαν απαλό χάδι στο πέρασμα των αιώνων…
Σε αυτή τη μοναδική συλλογή, που περιλαμβάνει πάνω από 1000 φωτογραφίες χωρισμένες σε 16 θεματικές ενότητες, απεικονίζονται οι πολύχρωμες πτυχές της ζωής, οι καθημερινές στιγμές και οι ξεχασμένες ιστορίες που συνθέτουν τον πλούτο της τοπικής ηθογραφίας και τις θύμησες μιας ολόκληρης εποχής, προσφέροντας ένα μοναδικό ταξίδι στο παρελθόν και στα εσώψυχα αυτού του τόπου. Κάθε φωτογραφία συνιστά ένα παράθυρο στο παρελθόν, γεμάτο ζωντάνια και συναίσθημα-μια πολύτιμη μαρτυρία που θα εμπνεύσει και θα συγκινήσει κάθε μελλοντικό αναγνώστη.
Με τις «Αϊγιαννιώτικες Αναδρομές», ο Σταύρος Φωτάκης αφήνει ανεξίτηλη τη σφραγίδα του στο χρόνο, χαράζοντας βαθιά την ψυχή της παράδοσης και του πολιτισμού, ενώ λειτουργεί ως πηγή έμπνευσης για τους μελλοντικούς συγγραφείς. Φωτίζει το παρελθόν σαν φάρος, με σεβασμό για τον τόπο, υποκλίνεται στην κληρονομιά μας και ταυτόχρονα οραματίζεται και προσελκύει το μέλλον. Μέσα από τις σελίδες του, ζωντανεύουν εικόνες και ιστορίες που αντηχούν σαν γάργαρο κελάηδισμα αιώνων, προσφέροντας γέφυρα ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, κρατώντας ατόφιο το αποτύπωμα που διαμορφώνει την ταυτότητα και την καρδιά αυτού του τόπου.
Κάθε εικόνα, ένας καθρέφτης της ζωής, όπου το παλιό συναντά το νέο, και το όνειρο αγκαλιάζει την πραγματικότητα. Ένα αέναο ταξίδι μέσα από την ψίχα της ψυχής, όπου οι ψίθυροι των χρόνων γίνονται τραγούδι, και οι αναμνήσεις ζωγραφίζουν με χρώματα αθάνατα τον καμβά της ύπαρξης. Ένα κάλεσμα να θυμηθούμε, να νιώσουμε, να ζήσουμε ξανά, τις στιγμές που μας διαμόρφωσαν, κρατώντας άσβεστη τη φλόγα που καίει μέσα στις καρδιές, το φως που οδηγεί στο μονοπάτι της ελπίδας.
Βιβλιοπαρουσίαση από την Ιωάννα Σφακιανάκη
*Η κ. Ιωάννα Σφακιανάκη είναι ιστορική ερευνήτρια, διαχειρίστρια της ομάδος Ιστορία και Λαογραφία της Κρήτης
Η Ελένη Βασιλάκη είναι δημοσιογράφος. Έχει εργαστεί από το 1995 μέχρι σήμερα σε εφημερίδες και ραδιοφωνικούς σταθμούς του Ηρακλείου συνεργαζόμενη παράλληλα με ΜΜΕ στην Αθήνα. Είναι πτυχιούχος Πολιτικών Επιστημών και Δημόσιας Διοίκησης με master στη Διοίκηση Πολιτισμικών Μονάδων ενώ μιλά Αγγλικά και Ιταλικά. Λατρεύει τα ταξίδια και τις εκδρομές, τις πεζοπορίες στη φύση και τη γνωριμία με τον τόπο της και τους ανθρώπους του.