Ο ερειπωμένος Πύργος Da Molin στον Αλικιανό Χανίων και η αιματοβαμμένη ιστορία του

 

Την περίοδο της Βενετοκρατίας ο Αλικιανός Χανίων ήταν φέουδο των ευγενών  Da Molin. Είχαν κτίσει τον πύργο τους στο κέντρο του Χωριού στη θέση που οι ντόπιοι ονομάζουν  του Καρδάμη το περβόλι.

Στις μέρες μας σώζονται μόνο τα ερείπια της νοτιοδυτικής γωνίας του πύργου, σε συνολικό μήκος περί 14 μέτρα και σε μέγιστο ύψος 7 μέτρων περίπου. Ακόμα όμως και σε αυτή την κατάσταση, είναι φανερό ότι ο πύργος ήταν κάποτε ένα εντυπωσιακό κτίσμα με οχυρωματικά στοιχεία.

Ο Στέργιος Σπανάκης αναφέρει ότι ο πύργος αποτελούνταν από τρία χωριστά οικοδομήματα, το παλαιότερο από τα οποία κτίστηκε από τον γενάρχη της οικογένειας, Marco da Molin, που ήρθε στην Κρήτη τα πρώτα χρόνια της Βενετοκρατίας, το 1229.

Σήμερα ο πύργος είναι ερειπωμένος κι έχει καταρρεύσει ένα μεγάλο τμήμα του. Τότε όμως ήταν ένα οχυρό οικοδόμημα, με ψηλό πύργο και οδοντωτό προμαχώνα-βίγλα στην κορυφή, πράγμα που μαρτυρά πως  το περιβάλλον των ντόπιων ήταν εχθρικό έναντι του φεουδάρχη.

Ο πύργος εκείνος έφερε το οικόσημο των Μολίνων, ένα μύλο με τη λατινική επιγραφή «Circumago non flecto», δηλαδή «γυρίζω, μα δεν κάμπτομαι». Στην είσοδο του δε είχε την επιγραφή «Omnia mundi fumus et umbra», δηλαδή «καπνός και σκιά τα πάντα εν τω κόσμω». Η οικογένεια Molin ήταν παλιά οικογένεια της Βενετίας και το οικόσημό της ήταν πράγματι ο ανεμόμυλος, προφανώς επειδή Molin σημαίνει μύλος. Πιθανότατα οι Da Molin του Αλικιανού προέρχονταν από αυτή την οικογένεια. Στη Βενετία υπάρχει και σήμερα το Palazzo Molin , όπου φαίνεται και το έμβλημα με τον μύλο.

Τα υπόλοιπα οικοδομήματα που πλαισίωναν τον πύργο ήταν πολύ ευρύχωρα.Η παράδοση αναφέρει πως η αίθουσα τελετών χωρούσε 300 καλεσμένους και διέθετε πολυτελή διακόσμηση, ελαιογραφίες, πελώριους καθρέφτες, εκατόφωτο πολυέλαιο και επίχρυσα ανάγλυφα στις πόρτες.

Κατά την επανάσταση της Δημοκρατίας του Αγίου Τίτου, το 1363, δύο μέλη της οικογένειας των Δαμολίνων, ο Γεώργιος και ο Τζανάκης, ομολόγησαν ως  πατρίδα τους την Κρήτη και έγιναν χριστιανοί ορθόδοξοι  θυσιάζοντας τη ζωή τους, κοντά στους εξεγερμένους Κρητικούς.

Ο ματωμένος γάμος

Η οικογένεια Da Molin και ο πύργος τους στον Αλικιανό ωστόσο συνδέεται με την τραγική κατάληξη της επανάστασης του 1527  κατά των Βενετών ή του 1571 σύμφωνα με άλλους μελετητές, που περιγράφει ο Σπυρίδωνας Ζαμπέλιος στο ιστορικό του μυθιστόρημα «Κρητικοί Γάμοι».

Επικεφαλής της επανάστασης ήταν ο Γεώργιος Καντανολέων ή Λισογιώργης, της βυζαντινής οικογένειας των Σκορδιλών, από το Χριστογέρακο (Κουστογέρακο).

Ο Καντανολέων ή Καντανολέος, στη νεοελληνική λαϊκή εκδοχή του ονόματος, μαζί με άλλους αρχηγούς της Δυτικής  Κρήτης, του Φωτεινούς, τους Μουσούρους, τους Κόντους, τους Πάτερους, οχυρώθηκαν σε φρούρια που έχτισαν στην κοιλάδα Οφιδόσυρμα και στα Μεσκλά, έγιναν κύριοι της Κυδωνίας, του Σελίνου, των Σφακίων και μεγάλου μέρους της πεδιάδας των Χανίων, ανακήρυξαν ρετούρη το Γεώργιο Καντανολέο και άρχισαν να εισπράττουν φόρους για λογαριασμό της επαναστατικής κυβέρνησης.

Ο Καντανολέων, αξιοποιώντας, κατά τη μυθιστορηματική εκδοχή της ιστορίας, το ειδύλλιο ανάμεσα στο γιο του Πέτρο και την κόρη του Βενετού άρχοντα Σοφία, πρότεινε στον Δαμολίνο να συμπεθερέψουν και να προωθήσουν από κοινού μια έντιμη συνθήκη με τη βενετική αρχή, που να εξασφαλίζει την ειρηνική συνύπαρξη.

Ο Δαμολίνος, δέχτηκε την πρόταση του συνοικεσίου, αλλά συνεννοήθηκε μυστικά με τις βενετικές αρχές και την κεντρική διοίκηση στο Χάνδακα, η οποία ετοίμασε και προώθησε στην περιοχή καλά εξοπλισμένο στρατό 2000 ανδρών, με ισχυρό ιππικό και αρχηγό τον Gabutio da Colalto.

Οι Δαμολίνοι υποδέχτηκαν τον Καντανολέο με τους αρχοντορωμαίους και τη συνοδεία τους, 350 άνδρες και 100 γυναίκες κι έγιναν μεγαλοπρεπείς γάμοι στη βυζαντινή εκκλησία του Αγίου Γεωργίου του Αλικιανού.

Ακολούθησε μέσα σε γενική ευφορία, το καθιερωμένο γαμήλιο κρητικό γλέντι, με τραγούδια, χορούς και άφθονο κρασί, στο οποίο οι Βενετοί είχαν φροντίσει να βάλουν ισχυρό υπνωτικό.

Τις πρώτες πρωινές ώρες και ενώ όλοι οι Κρητικοί, άνδρες και γυναίκες ήταν αναίσθητοι, δόθηκε σήμα στο βενετικό στρατό, που έκανε έφοδο και συνέλαβε τους επαναστάτες, οι οποίοι δεν κατάλαβαν πώς βρέθηκαν δεμένοι και γελούσαν, νομίζοντας πως τους έκαναν αστείο οι δικοί τους.

Το πρωί, μπροστά στο δικαστήριο των Βενετών, ο Γεώργιος Καντανολέων, ντυμένος με κόκκινη στολή, απάντησε περήφανα πως ασκούσε τα καθήκοντά του ως εκπρόσωπος των προηγουμένων αρχόντων της Κρήτης, των Βυζαντινών.

Οι Βενετοί τον κρέμασαν αμέσως, μαζί με δυο γιούς του, σ' έναν πρίνο στην αυλή του πύργου στον Αλικιανού, ενώ τους υπόλοιπους – ανάμεσά τους οι πιο επιφανείς από τους Μουσούρους, Κόντους και Πάτερους – αφού τους χώρισαν σε 4 ομάδες, τους κρέμασαν στην Πόρτα των Χανιών, στο δρόμο προς το Ρέθυμνο (ένα σε κάθε μισό μίλι), στο Χριστογέρακο και στα Μεσκλά.

Αυτή ήταν η τραγική κατάληξη της επανάστασης του 1527 κατά των Βενετών, που ανέδειξε τον Καντανολέο σε τοπικό ήρωα. Τις σχετικές πληροφορίες διασώζει ο Ant. Trivan, από τον οποίο αντλεί και ο Σπυρ. Ζαμπέλιος την ύλη του ιστορικού του μυθιστορήματος. Νεότεροι ερευνητές, ο Στέργιος Σπανάκης και ο Ν. Ζουδιανός, βασισμένοι σε πηγές άγνωστες σε παλαιότερους μελετητές, τον Gerola και τον Ξανθουδίδη, οι οποίοι είχαν αμφισβητήσει την αλήθεια της διήγησης του Trivan, επιβεβαιώνουν την ιστορική βάση του μυθιστορήματος του Ζαμπελίου.

Αξίζει ν αναφέρουμε πως ο Ζαμπέλιος είχε περιγράψει τον εν λόγω πύργο ως  στοιχειωμένο: «Οι πλησιέστεροι των κατοίκων προσαρτώσιν εις τον τόπον ιδιότητας ορατάς.

Ουαί προς τον παραφοιτώντα προ της Ιεράς λειτουργίας, ή το γε δη χείρον κατά Τετάρτην και Παρασκευήν!

Πνεύματα κακοποιά, καταχανάδες λαμίαι, τετραπρόσωπα φαντάσματα συνέρχονται εξ όλων των μερών της νήσου εις διαβολικούς προσαββατισμούς»

(Αντλήθηκαν πληροφορίες από την Εταιρεία Κρητικών Σπουδών Ίδρυμα Καψωμένου και την ιστοσελίδα kastra.eu)

Δείτε ακόμα

Ο Άγιος Γεώργιος Αλικιανού-Ο ναός που σημαδεύτηκε από ένα γάμο-παγίδα και πολλές εκτελέσεις