Το Υδραγωγείο της Γόρτυνας-Ένα σπουδαίο τεχνικό έργο του 2ου αιώνα, που ξεδιψούσε τους Γορτύνιους

 

Θαυμασμό προκαλεί το τεράστιο τεχνικό έργο του υδραγωγείου που μετέφερε το νερό από τις πηγές του Ζαρού προς την Ρωμαϊκή Γόρτυνα.

Πρόκειται για κατασκευή των μέσων του 2ου αιώνα μ.Χ., περίπου 150 χρόνια αφότου η πόλη της Γόρτυνας ανακηρύχθηκε πρωτεύουσα της ρωμαϊκής επαρχίας Κρήτης και Κυρηναϊκής.

Το υδραγωγείο είχε μήκος σχεδόν 15 χιλιομέτρων. Αφετηρία του ήταν μια δεξαμενή πίεσης στις πηγές του Ζαρού ενώ στην συνέχεια συνένωνε τα νερά των πηγών της Γέργερης και κατέληγε στην κοιλάδα του Μητροπολιανού ποταμού, γνωστού και ως Ληθαίου.

Το νερό οδηγούνταν μέσω του υδραγωγείου στη βόρεια πλευρά της ακρόπολης και από εκεί διοχετευόταν στο πεδινό τμήμα της πόλης, τροφοδοτώντας δημόσια κτίρια, μνημειακές κρήνες (νυμφαία) και τα μεγάλα συγκροτήματα ρωμαϊκών λουτρών.

Σήμερα εντοπίζονται διάσπαρτα σωζόμενα τμήματα της διαδρομής αυτού του μεγάλου υδραγωγείου.

Από μια μεταγενέστερη φάση επισκευής, κατά τον 7ο αιώνα μ.Χ., διατηρούνται ορατά κατάλοιπα της τοξωτής στήριξης του αγωγού κοντά στον Ναό των Αιγυπτίων Θεοτήτων, καθώς και ένα δίκτυο από υπέργειες δεξαμενές-κρήνες στη Βυζαντινή Συνοικία του Πραιτωρίου.

Επίσης τμήματα του σώζονται στις όχθες του Λιθαίου Ποταμού αλλά και στο δρόμο που συνδέει το χωριό του Απομαρμά με το ερειπωμένο σήμερα χωριό Ψαλίδα.

Είναι πάντως εντυπωσιακό το ότι σε εποχές που δεν υπήρχαν τα σημερινά σύγχρονα τεχνικά μέσα οι άνθρωποι κατασκεύαζαν τόσο μεγάλα και καλοφτιαγμένα έργα. Ήταν μέσα στις βασικές προτεραιότητες τους το να έχουν άφθονο νερό εκμεταλλευόμενοι τις πηγές νερού που τους προσέφερε η φύση.

Στις μέρες μου, που τόσο ο σχεδιασμός όσο και η κατασκευή έργων που μπορούν να ξεδιψάσουν ανθρώπους και καλλιέργειες είναι τόσο προχωρημένα και εύκολα, δυστυχώς υπάρχουν περιοχές και καλλιέργειες που διψούν. Και δεν διψούν επειδή δεν μας προσφέρει πια η φύση νερό αλλά γιατί τα εργολαβικά και πολιτικά συμφέροντα εμποδίζουν τη σωστή εκμετάλλευση του πολύτιμου αυτού αγαθού.

Ακόμα κι όταν αποφασίζουν να προχωρήσουν έργα γίνονται τόσο εξόφθαλμες κακοτεχνίες που καθιστούν τα έργα σχεδόν άχρηστα. Και εκτός αυτού το νερό έγινε εμπόρευμα και στοιχείο εξουσίας το οποίο στο μέλλον, αν βρεθεί, όπως σχεδιάζεται, σε λάθος χέρια θα δημιουργήσει τεράστια προβλήματα στους πληθυσμούς που το έχουν ανάγκη.

Τμήμα του υδραγωγείου στο δρόμο Απομαρμά-Ψαλίδα

Τμήματα του υδραγωγείο στις όχθες του Λιθαίου πολύ κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας