Απομαρμά: Ο οικισμός της Απάνω Ρίζας με παρελθόν από τη Βενετοκρατία

 

Ο οικισμός του Απομαρμά είναι κτισμένος στις νότιες υπώρειες του Ψηλορείτη στην λεγόμενη Απάνω Ρίζα.

Είναι ένα χωριό που δεν μπορεί κανείς με βεβαιότητα να πει αν είναι σωστό να το προφέρεις ως ο Απομαρμάς, ή τα Απομαρμά ή το Απομαρμά, όπως το γράφει ο Στέργιος Σπανάκης.

Το σίγουρο είναι πως πρόκειται για ένα οικισμό με παρελθόν καθώς την παλαιότερη μνεία σε αυτόν τη συναντάμε το 1302 σε συμβόλαιο του συμβολαιογράφου του Χάνδακα Benv. De Brixano.Αναφέρεται και από το Fr. Barozzi το 1577 ως Apomarma και με την ίδια ονομασία σε επόμενες απογραφές. 

Μάρτυρας του παρελθόντος του η βυζαντινή τοιχογραφημένη εκκλησία της Παναγίας της Γαλακτούσας.

Στο χωριό υπάρχει επίσης άλλη μια εκκλησία του Αγίου Γεωργίου που έχει μια ενδιαφέρουσα ιστορία κτίσης την οποία μας διηγήθηκε ηλικιωμένη κάτοικος. Σύμφωνα με αυτήν, ένα καλοκαίρι που οι μύγες ενοχλούσαν τα ζωντανά του χωριού μια αγελάδα έφυγε από το σημείο που την είχε αφήσει ο ιδιοκτήτης της και πήγε σε ένα σημείο του χωριού όπου υπήρχε ένα μικρό εκκλησάκι. 

Ο άνθρωπος στον οποίο ανήκε έψαχνε 3-4 ημέρες να τη βρει χωρίς αποτέλεσμα. Στο τέλος έκανε τάμα στον Άγιο Γεωργίο υποσχόμενος πως αν την έβρισκε θα την πουλούσε και με τα χρήματα που θα έβγαζε θα του έκτιζε μια κανονική εκκλησία. Πράγματι τότε κατάφερε να βρει το ζώο του, που είχε σφηνώσει δίπλα στο εκκλησάκι και δεν μπορούσε να φύγει μόνο του. Ο ιδιοκτήτης της αγελάδας τήρησε την υπόσχεση του και αφού την πούλησε, κάνοντας και επιπλέον έρανο, συγκέντρωσε τα χρήματα κι έκτισε την εκκλησία που τιμά τον Άγιο Γεώργιο.

Πληθυσμιακά τ’ Απομαρμά έχει περάσει από διάφορα στάδια έχοντας από 70-144 κατοίκους από την Βενετοκρατία μέχρι το 1971 ενώ σήμερα έχει σχεδόν ερημώσει κι είναι ζήτημα να μετρά 30 κατοίκους.

Όπως είπε στο e-storieskritis.gr κάτοικος του χωριού, από τη δεκαετία του 1960 έως και τη δεκαετία του 1970 πολύς κόσμος εγκατέλειψε τ’ Απομαρμά και μετανάστευσε στη Γερμανία αναζητώντας δουλειά και μια καλύτερη ζωή.

Η ίδια θυμάται εποχές που το σχολείο τους είχε 25 μαθητές και σήμερα περπατάς στα σοκάκια του χωριού και δεν βλέπεις άνθρωπο πόσο μάλλον παιδιά.

Αν δεν υπήρχαν μια ταβέρνα και το καφενείο στην μικρή πλατεία του και δεν είχε κατασκευαστεί ο νέος δρόμος που οδηγεί στη Μεσαρά ίσως κι αυτό το χωριό να ήταν σήμερα ερειπωμένο.

Δείτε επίσης

Η Παναγία η Γαλακτούσα στον Απομαρμά του Δήμου Γόρτυνας

Η Παναγία Γαλακτούσα

Ο Άγιος Γεώργιος