Τρίτη, 4 Ιουλίου 2017

Ο αιωνόβιος κράταιγος-τρικοκιά της Ζώμινθου



Τον ξεχωρίζεις με το που θα φθάσεις στην είσοδο του αρχαιολογικού χώρου της Ζώμινθου στα Ανώγεια. Στέκεται αγέρωχος και επιβλητικός, ξεχωρίζοντας απ ότι υπάρχει γύρω του.

Ο λόγος για τον αιωνόβιο κράταιγο, ή τρικοκιά όπως τον λέμε στην Κρήτη,  εντός του κηρυγμένου αρχαιολογικού χώρου της Ζώµινθου, ένα δέντρο που λόγω της θέσης και των εντυπωσιακών διαστάσεων του αποτελεί σηµείο αναφοράς και θαυµασµού για τους επισκέπτες των µινωικών αρχαιοτήτων.



Γιατί όσο κι αν φαίνεται περίεργο το συγκεκριμένο είδος αναπτύσσεται κυρίως σε μέγεθος θάµνου ή µικρού δέντρου κι όχι σε μεγέθη όπως αυτό που βλέπουμε στη Ζώµινθο.

 Το πιο εντυπωσιακότερο τµήµα του συγκεκριμένου δέντρου  είναι η κόµη του, η οποία είναι ιδιαίτερα πυκνή και φτάνει σε διάµετρο τα 12 µέτρα. Ο κράταιγος ξεχωρίζει γενικότερα µέσα στο «λακκί» της Ζωµίνθου γιατί διαθέτει εντυπωσιακές διαστάσεις σε σχέση με την κυρίαρχη βλάστηση των πρίνων και των κρητικών σφενδαµιών.

Περιβάλλεται από µικρότερες τρικοκιές, και αποτελεί το επιβλητικότερο φυσικό στοιχείο του αρχαιολογικού χώρου.

Καθώς δεν υπάρχει καμία γραπτή ένδειξη για την ταυτότητα του κράταιγου (είδος, ηλικία, χαρακτηριστικά κλπ), λίγοι αντιλαµβάνονται τη µοναδικότητα του συγκεκριµένου δέντρου.

Το µικρό οροπέδιο της Ζώµινθου διαθέτει µια σηµαντική ιστορία, η οποία συνδέεται µε την παρουσία και δραστηριοποίηση του ανθρώπου στον Ψηλορείτη από το τέλος της 4ης χιλιετίας µέχρι σήµερα.



Η Ζώµινθος, στο βορειοανατολικό τµήµα της οροσειράς του Ψηλορείτη, αποτέλεσε διαχρονικά σταθµό στην πορεία από την Κνωσό (ή το Ηράκλειο) προς το λατρευτικό Ιδαίον Άντρο (ή το οροπέδιο της Νίδας).

 Σήµερα στο σημείο αυτό κι ενώ οι ανασκαφές στο χώρο συνεχίζονται, έχουν αποκαλυφθεί µινωικά και µυκηναϊκά υπολείµµατα, βυζαντινά και µεταβυζαντινά (ενετικά) µνηµεία, καθώς και νεότερα παραδοσιακά κτίσµατα.

 Ο κράταιγος της Ζώµινθου δεσπόζει στην είσοδο της οµώνυµης αρχαιολογικής θέσης, εκεί όπου έχει ανασκαφεί τµήµα της σηµαντικότερης ανακάλυψης της περιοχής, το κεντρικό κτίριο του εκτενούς µινωικού οικισµού.

Ο κράταιγος αυτός θεωρείται χαρακτηριστικός εκπρόσωπος του είδους Crataegus monogyna, το οποίο κυρίως αναπτύσσεται ως ακανθωτός θάµνος ή µικρό δέντρο,µε ύψος µέχρι 10 µέτρα και αποτελεί αξιολογότατο διατηρητέο µνηµείο της φύσης.


Δε γνωρίζουμε αν συνδέεται με κάποιο τρόπο λατρευτικά με την περιοχή, παρότι δεν αποκλείεται, ωστόσο και μόνο το μέγεθος αλλά και η ηλικία του θεωρήθηκαν αρκετά για να χαρακτηριστεί  ως διατηρητέο μνημείο της φύσης από το Υπουργείο Πολιτισμού.

(Τα στοιχεία αντλήθηκαν από την ειδική περιβαλλοντική μελέτη που εκπονήθηκε για την κήρυξη του δέντρου ως διατηρητέου μνημείου της φύσης ) 

Σπάνιο φωτογραφικό υλικό από την "Επιχείρηση Ερμής" στην Κρήτη το Μάιο του 1941

Τραυματίας αλεξιπτωτιστής  Στις 25 Νοεμβρίου έχει καθιερωθεί να γιορτάζεται η Ημέρα της Εθνικής Αντίστασης, της αντίστασης τ...