Τετάρτη, 30 Νοεμβρίου 2016

Η Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα, 103 χρόνια πριν



Μεγάλη μέρα για την Κρήτη η 1η Δεκεμβρίου του 1913.Εκείνη την ημέρα, μετά από αγώνες και μεγάλες θυσίες αιώνων, το νησί μας ενσωματώθηκε και επίσημα στο ελληνικό κράτος, αφού νωρίτερα ο σουλτάνος Μεχμέτ ο 5ος είχε παραιτηθεί από κάθε δικαίωμα επικυριαρχίας επί της μεγαλονήσου.




Η εφημερίδα Εστία των Αθηνών περιγράφει το κλίμα που επικρατούσε στα Χανιά, όπου έλαβαν χώρα οι πανηγυρικοί εορτασμοί για το μεγάλο γεγονός: «Η πόλις ηγρύπνησε στολιζομένη. Εορτάζει δε ο ουρανός, αποκατασταθείσης από της νυκτός της γαλήνης και ανατείλαντος εαρινού ηλίου. Οι δρόμοι παρουσιάζουν όψιν λειμώνων ευωδιαζόντων από τας μυρσίνας. Παντού είναι ανηρτημέναι Βυζαντιναί σημαίαι μεταξύ των κυανολεύκων. Συνωστίζονται παντού χωρικοί υψηλόκορμοι ζώσαι εικόνες του Θεοτοκοπούλου. Τα Κρητικόπουλα εις σμήνη κυκλοφορούν με τις φουφουλίτσες των. Από του Νικηφόρου Φωκά του εκδιώξαντος εκ Κρήτης τους Άραβας πρώτην φοράν Έλλην βασιλεύς αποβιβάζεται εις την νήσον».

Οι εκδηλώσεις εορτασμού της πολυπόθητης ένωσης κορυφώνονται την 1η Δεκεμβρίου όταν οι αγωνιστές Αναγνώστης Μάντακας, 94 ετών, και Χατζημιχάλης Γιάνναρης, 88 ετών, ύψωσαν την ελληνική σημαία στο φρούριο Φιρκά, ενώ γινόταν ταυτόχρονη ρίψη 101 κανονιοβολισμών από ελληνικά πολεμικά πλοία.

Βέβαια στην  πραγματικότητα η Κρήτη είχε κηρύξει την ένωση της με την Ελλάδα πέντε χρόνια πριν, με την έκδοση επίσημου  ενωτικού ψηφίσματος  στις 24 Σεπτεμβρίου του 1908.
Επρόκειτο στην ουσία για μια προσπάθεια των κεφαλών της Κρήτης να επιδιώξουν την de facto ένωση με την Ελλάδα, εκμεταλλευόμενοι τη ρευστή πολιτική και διπλωματική κατάσταση που επικρατούσε στα Βαλκάνια.

 Για την ιστορία να πούμε πως η  Κρήτη περιήλθε ολοκληρωτικά στην Οθωμανική Αυτοκρατορία στις 4 Οκτωβρίου του 1669. Ο μέγας Βεζύρης Κιοπρουλής έβαλε τέλος στην Ενετοκρατία εισερχόμενος  στον Χάνδακα. 

Οι Κρητικοί ωστόσο δεν το έβαλαν κάτω και προσπάθησαν με αυτοθυσία, όπως μαρτυρούν οι επαναστάσεις τους, να αποτινάξουν τον τουρκικό ζυγό. Έτσι εξεγέρθηκαν το 1692 και το 1770 («Επανάσταση του Δασκαλογιάννη»). Προσπάθησαν να επαναστατήσουν και το 1821, μαζί με τους υπόλοιπους Έλληνες, όμως δεν τα κατάφεραν γιατί οι Τούρκοι και οι Τουρκοκρητικοί ήταν πάρα πολλοί στο νησί ενώ δεν υπήρχαν διαθέσιμα πολεμοφόδια. 

Παρολαυτά οι Κρήτες οθρώνουν και πάλι ανάστημα το 1833 («Κίνημα των Μουρνιών»), το 1841 («Επανάσταση των Χαιρέτη και Βασιλογεώργη»), το 1858 («Κίνημα του Μαυρογένη»), την τριετία 1866-1869 («Μεγάλη Κρητική Επανάσταση»), το 1878 («Επανάσταση του 1878»), το1889 («Επανάσταση του 1889»).
Κατά την τελευταία επανάσταση  τη διετία 1897-1898 κατάφεραν να κερδίσουν την αυτονομία της νήσου υπό τις ευλογίες των Μεγάλων Δυνάμεων.Στις 2 Νοεμβρίου του 1898 ο τελευταίος Τούρκος στρατιώτης εγκαταλείπει το κρητικό έδαφος.

Από το 1898 έως το 1913 δημιουργήθηκε η Κρητική Πολιτεία, με αρμοστή τον Πρίγκιπα Γεώργιο και κυβέρνηση αποτελούμενη από πέντε χριστιανούς και ένα μουσουλμάνο.


Η νικηφόρα έκβαση των Βαλκανικών Πολέμων (1912-1913) για την Ελλάδα, οδήγησε στις 30 Μαΐου 1913 το  σουλτάνο στο να παραιτηθεί όλων των δικαιωμάτων του στην Κρήτη με τη Συνθήκη του Λονδίνου  ενώ με ιδιαίτερη συνθήκη παραιτήθηκε και από την επικυριαρχία του στο νησί την 1 Νοεμβρίου 1913.

(Το παραπάνω σπάνιο βίντεο είναι από τα αρχεία του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών και της ΕΡΤ και παρουσιάζει τις εκδηλώσεις της 1ης Δεκεμβρίου 1913, για την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα)

Τρίτη, 29 Νοεμβρίου 2016

Το Μινωικό ναυπηγείο των Αγίων Θεοδώρων στο Κοκκίνη Χάνι






Το καλοκαίρι η παραλία, παρότι μικρή, είναι πολυσύχναστη μια και είναι καλά προστατευμένη από τους ανέμους. Όμως στην ακτή και στο βυθό της κρύβει ένα πολύ σημαντικό αρχαιολογικό εύρημα. Ο λόγος για την παραλία των Αγίων Θεοδώρων στην περιοχή Κοκκίνη Χάνι.

Όλα μαρτυρούν πως στο σημείο εκείνο υπήρξε λατομείο και στη συνέχεια ναυπηγείο και μικρό λιμάνι για τους Μινωίτες θαλασσοπόρους.

Τις διαστάσεις και τον τρόπο που λειτουργούσε η συγκεκριμένη υποδομή μας περιέγραψε πρόσφατα ο γεωλόγος Στέλιος Μανωλιούδης, που από κοινού με τον ερευνητή  Μηνά Τσικριτσή έχουν ασχοληθεί ενδελεχώς με την περιοχή παρουσιάζοντας μάλιστα τα ευρήματα τους συνέδριο για την Αρχαία Ελληνική Τεχνολογία που πραγματοποιήθηκε στο Ηράκλειο.

Με γυμνό μάτι μπορεί κανείς εύκολα να ξεχωρίσει ακόμα και  σήμερα στην ακτή των Αγίων Θεοδώρων, τόσο στην ξηρά όσο και μέσα στη θάλασσα,  λαξεύματα και βάσεις μινωικών κτισμάτων.

Κομμάτια βράχων πάνω στα οποία είχε γίνει προεργασία προκειμένου να αφαιρεθούν, χωρίς η διαδικασία να ολοκληρωθεί, αλλά και σημεία στην ακτή απογυμνωμένα από κομμάτια βράχων (εγκοπές) μαρτυρούν πως στο σημείο προϋπήρξε λατομείο. Εξορύξεις είναι εμφανείς και στο μικρό νησάκι λίγα μέτρα μακριά από την ακτή.



Αριστερά στην ακτή, κι όπως αυτή βυθίζεται στη θάλασσα, φαίνεται  τεχνητό λάξευμα που μοιάζει με "δεξαμενή". Το συνολικό μήκος, στη βόρεια πλευρά της, είναι 53 μέτρα και στη νότια πλευρά 40 μέτρα, εκτιμάται δε πως εκεί γινόταν ναυπήγηση πλοίων αφότου ο χώρος σταμάτησε να λειτουργεί ως λατομείο.

 Μάλιστα το ίδιο το μέγεθος της υποδομής μαρτυρά πως μπορούσαν εκεί να ναυπηγηθούν πλοία που έφθαναν ακόμα και τα 40-50 μέτρα μήκος και 10 μέτρα πλάτος. Το μέγιστο βάθος στη λαξευμένη αυτή δεξαμενή φθάνει το 1,80 μέτρα.


Είναι ενδιαφέρουσα εξάλλου η ύπαρξη παράπλευρα της μεγάλης δεξαμενής ενός λαξεύματος που δεν αποκλείεται να χρησιμοποιούνταν για την έξοδο των πλοίων στη θάλασσα. Να γέμιζε δηλαδή με νερό έτσι ώστε να μπορεί να κρατηθεί το νέο πλοίο και να ανηψωθεί, οδηγούμενο με ασφάλεια στη θάλασσα. Πάνω στον ψαμμίτη του έχουν λαξευτεί κανάλια που απαρτίζουν ένα  δίκτυο καναλιών.


Οι εγκαταστάσεις, όπως είχε επισημάνει κατά το παρελθόν ο αρχαιολόγος Σπύρος Μαρινάτος, υποστήριζαν σημαντική λιμενική δραστηριότητα των Μινωιτών και μάλιστα τα κτίρια που υπήρχαν γύρω της ήταν εξαιρετικά και δεν μπορούν να δικαιολογήσουν εγκαταστάσεις ψαράδων παρά μόνο ναυπηγείου.


Σάββατο, 26 Νοεμβρίου 2016

Ο σκελετός ηλικίας 50.000 ετών του Homo Sapiens των Χανίων και η μυστηριώδης εξαφάνιση του




Έχει βρεθεί στην Κρήτη σκελετός Homo sapiens; Κι αν ναι που βρίσκεται σήμερα και γιατί δε γνωρίζουμε τίποτα γι αυτόν; Το θέμα συζητήσαμε με τον γνωστό παλαιοανθρωπολόγο Νίκο Πουλιανό, από τον οποίο μάθαμε πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα προσθέτοντας και το δικό μας προβληματισμό στις δικές του ανησυχίες για τη "μυστηριώδη" εξαφάνιση του μοναδικού αυτού ευρήματος.

Γιατί είναι αλήθεια πως σε σπήλαιο των Χανίων είχε εντοπιστεί, κατά το παρελθόν, τέτοιος σκελετός, και μάλιστα το 1987 ο Ιταλός καθηγητής ανθρωπολογίας Τζ. Φακίνι είχε ανακοινώσει στο 2ο Παγκόσμιο Συνέδριο Παλαιοανθρωπολογίας, στο Τορίνο, την ύπαρξη ανθρώπινου σκελετού από την Κρήτη ηλικίας  50.000 ετών. Ο ίδιος ένα χρόνο αργότερα, το 1988, προέβη στην ίδια ανακοίνωση σε  Παγκόσμιο Συνέδριο Ανθρωπολογίας στο Ζάγκρεμπ.

Ο εν λόγω σκελετός, με βάση τις περιγραφές του Φακίνι, παρουσιάζει τη μορφολογία του σύγχρονου Homo sapiens και όχι του νεαντερτάλειου ανθρώπου.


Που βρίσκεται όμως σήμερα αυτός ο σκελετός και γιατί ο πολύς κόσμος δε γνωρίζει την ύπαρξη του;
Ο κ Πουλιανός, εξηγεί στο e-storieskritis.blogspot.gr πως και ο ίδιος έχει δει από κοντά το σκελετό του Κρητικού Homo Sapiens στην Ιταλία, γιατί εκεί μεταφέρθηκε μετά τον εντοπισμό του σε σπήλαιο των Χανίων. Βέβαια εννοείται πως  έκτοτε ουδείς από τους επίσημους ελληνικούς φορείς έκανε το παραμικρό ούτε για να πέσει φώς στις συνθήκες ανεύρεσης του ούτε φυσικά για τον επαναπατρισμό του. 

Οι Ιταλοί μάλιστα ισχυρίζονται πως μεταφέρθηκε στη χώρα τους από την Κρήτη όταν εγκατέλειψαν το νησί οι Ενετοί, κάτι που μάλλον μοιάζει αδύνατο έως αιωρούμενο στη σφαίρα της φαντασίας.


 Τέτοιους σκελετούς δεν βρίσκει κανείς εύκολα στον ελλαδικό χώρο, επισημαίνει ο κ Πουλιανός και προσθέτει, πως αφότου τον είδε στην Ιταλία έκανε σχετικό έγγραφο στο Υπουργείο Πολιτισμού, χωρίς όμως απτό αποτέλεσμα. Όπως μας λέει, θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να γνωρίζαμε σε τι άνθρωπο ανήκε αυτός ο σκελετός, από πού είχε έλθει.Η παρουσία ενός σκελετού «Κρητικού» Homo sapiens είναι σίγουρο πως θα βοηθούσε τα μέγιστα την επιστημονική έρευνα στην Ελλάδα και θα άνοιγε νέους ορίζοντες στους ανθρωπολόγους.

Να θυμίσουμε πως η τελευταία μεγάλη ανθρωπολογική έρευνα στην Κρήτη είχε γίνει από τον πατέρα του Νίκου Πουλιανού, Άρη Πουλιανό, το 1965 και έκτοτε ουδείς άλλος επιχείρησε να δώσει συνέχεια στο θέμα εμπλουτίζοντας το, ενδεχομένως, με νέα, αξιόπιστα και ακριβή επιστημονικά στοιχεία.

Όπως έχει αναφερθεί, σε πρόσφατη δημοσίευση του e-storieskritis.blogspot.gr, το βασικό συμπέρασμα της ανθρωπολογικής έρευνας του Άρη Πουλιανού στο νησί μας ήταν πως ο σύγχρονος πληθυσμός της Κρήτης, και όλου του Αιγαίου μαζί με την ενδοχώρα της Θράκης και της Μ. Ασίας, έμεινε αναλλοίωτος τουλάχιστον από τη μινωική εποχή και ανήκει στον αυτόχθονα αιγαιακό ανθρωπολογικό τύπο.


Οι μεταναστεύσεις που έγιναν σε διάφορα χρονικά διαστήματα επέφεραν ελαφρές αλλαγές, αλλά δεν άλλαξαν την μορφολογία του αρχικού τύπου. Οι επιδράσεις δεν ξεπερνούν το 1-3 % και αυτή η ομοιογένεια προδίδει πάλι το γηγενές των κατοίκων γενικότερα της λεκάνης του Αιγαίου, τουλάχιστον από την Μεσολιθική εποχή, δηλαδή πριν από 15.000 χρόνια.

Μετά τον Άρη Πουλιανό κανείς άλλος επιστήμονας δεν αξιοποίησε έγκυρα επιστημονικά δεδομένα και μεγάλο δείγμα πληθυσμού για να μελετήσει τους Κρητικούς. Ο Νίκος Πουλιανός μας εξηγεί πως, το 1999 στο ιατρικό περιοδικό Tissue Antigens (Αντιγόνα Ιστών, τ. 53, Ιανουάριος) είχε δημοσιευθεί  ένα αιματολογικό άρθρο σχετικά με την καταγωγή των Κρητών.

Βασικό συμπέρασμα του ήταν πως οι Κρήτες συγγενεύουν περισσότερο με τους Βέρβερους, τους Σημίτες και τους Γιαπωνέζους παρά με τους υπόλοιπους Έλληνες (οι οποίοι έφτασαν από κάπου βόρεια πριν από 4.000 χρόνια στην Ελλάδα) και ότι έτσι είναι πιθανή η αφρικανική και μεσανατολική καταγωγή των Κρητών, πριν από 10.000 χρόνια.

Το άρθρο υπέγραφαν 7 Ισπανοί και  3 Έλληνες καθηγητές ιατρικής και όπως φάνηκε κατέληξαν αβασάνιστα στα συμπεράσματά τους αφού μελέτησαν μόνο το γονίδιο HLA, σε πολύ μικρό δείγμα πληθυσμού.


Στη βιβλιογραφία τους δεν αξιοποίησαν ούτε το έργο, από το 1976,  του Α. Μούραντ «Η κατανομή των ανθρώπινων ομάδων αίματος και άλλοι πολυμορφισμοί», όπου αναφέρεται ξεκάθαρα ότι δεν είναι αξιόπιστη η μελέτη του γονιδίου HLA, γιατί με βάση αυτό βγήκε και  το αβάσιμο συμπέρασμα ότι οι Βάσκοι, οι Ισλανδοί και οι Κονγκολέζοι συγγενεύουν μεταξύ τους περισσότερο από οποιουσδήποτε άλλους πληθυσμούς.

Οι Ισπανοί και Έλληνες αρθρογράφοι του Tissue Antigens στο κείμενο τους υποστήριζαν, μεταξύ άλλων, χωρίς όμως να μπορούν να το τεκμηριώσουν, πως όταν αποξηράνθηκε η Σαχάρα, προ 10.000 ετών, ίσως οι Βέρβεροι να μετανάστευσαν στην Κρήτη και να δημιούργησαν το μινωικό πολιτισμό.

Μοιάζει σχεδόν αστείο το να κατάφεραν οι Βέρβεροι να φτιάξουν, ενώ κινδύνευαν με αφανισμό, πλοία για να μεταναστεύσουν μαζικά στην Κρήτη την ώρα που πλήθος πηγών αναφέρει ακριβώς το αντίθετο, πως δηλαδή θαλασσοκράτορες ήταν οι Μινωίτες και με τα πλοία τους ταξίδευαν σε πολύ μεγάλες αποστάσεις μακριά από την Κρήτη.

Εξάλλου, διευκρινίζει ο κ Πουλιανός, προ  10.000 ετών καταγράφονται οι  τελευταίοι κατακλυσμοί ενώ η Σαχάρα εκτιμάται πως αποξηράνθηκε προ 5.500 ετών, οπότε είναι πολύ εύκολο κάποιος να κάνει σενάρια, χωρίς να έχει σφαιρική γνώση και αντίληψη γύρω από τόσο σοβαρά ζητήματα.

Ο Ν'ίκος Πουλιανός με τον πατέρα του Άρη, που πραγματοποίησε την τελευταία μεγάλη  ανθρωπολογική έρευνα στην Κρήτη
Για την ιστορία να πούμε πως ο  Νίκος Α. Πουλιανός σπούδασε βιολογικές επιστήμες στην  κατεύθυνση της  παλαιοβιολογίας του Πανεπιστημίου Sapienza της Ρώμης. Το 1989 υποστήριξε τη διδακτορική του διατριβή, σχετικά με τον Άνθρωπο και την εργαλειοτεχνία του σπηλαίου Πετραλώνων της Κάτω Παλαιολιθικής Εποχής, στο Ανθρωπολογικό Ινστιτούτο του Πανεπιστημίου της Φλωρεντίας.

 Για τα ευρήματα του ίδιου σπηλαίου, του απονεμήθηκε το 1998 δεύτερη διδακτορική διατριβή, στην παλαιοντολογία των σπονδυλωτών, από το Γεωλογικό Ινστιτούτο της Τσεχικής Ακαδημίας Επιστημών. 

Έχει δημοσιεύσει πάνω από 70 επιστημονικές εργασίες. Σήμερα, κατέχει τη μοναδική οργανική θέση παλαιοανθρωπολόγου στην Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας - Σπηλαιολογίας του Υπουργείου Πολιτισμού και είναι μέλος του Δ.Σ. της Ευρωπαϊκής Ανθρωπολογικής Ένωσης.

Ελένη Βασιλάκη

Παρασκευή, 25 Νοεμβρίου 2016

Black Friday όπως λέμε..μαύρα μεσάνυχτα



Black Friday για όσους έχουν μαύρα μεσάνυχτα. Κάπως έτσι φαίνεται να σκέφτηκε γνωστή αλυσίδα καταστημάτων με ηλεκτρονικά και άλλα είδη και προφανώς βρήκε πολλά «πρόβατα», που χωρίς δεύτερη σκέψη κατάπιαν αμάσητο το παραμύθι της.

Η φωτογραφία που τράβηξε φίλος από υποκατάστημα της εν λόγω αλυσίδας αποδεικνύει του λόγου το αληθές. Οι υπεύθυνοι του καταστήματος στήνοντας από χθες το σημερινό «show των εκπληκτικών εκπτώσεων και προσφορών» ξέχασαν να αφαιρέσουν από το ράφι το ταμπελάκι με την αρχική τιμή του laptop , που έγραφε 669 ευρώ. 

Κατά τα λοιπά για να κάνουν δελεαστικό το προϊόν τους, στο πλαίσιο της Black Friday, έγραψαν σε νέο ταμπελάκι ως αρχική τιμή τα 749 ευρώ κατεβάζοντας την στη συνέχεια στα 689 ευρώ, για τα κορόιδα. Όχι μόνο δηλαδή δεν έκαναν καμία έκπτωση στο laptop αλλά προσπάθησαν κιόλας να βγάλουν κέρδος 20 ευρώ .

Μάλιστα για να σιγουρευτεί 100%, το άτομο που με έκπληξη διαπίστωσε την εξαπάτηση αυτή, μπήκε και στο site της εταιρείας όπου είδε πως πράγματι η αρχική τιμή του ήταν 669 ευρώ.
Αυτό για να γνωρίζουν οι αφελείς καταναλωτές πως κάποιες επιχειρήσεις γνωρίζουν την αφέλεια τους και είναι σε θέση να την εκμεταλλευτούν σε κάθε περίπτωση για να κερδίσουν.

Οι καιροί είναι πονηροί και σε περιόδους κρίσης, όπου πλέον το διακύβευμα είναι «ο θάνατος σου η ζωή μου», κανείς δε χαρίζει ούτε εύκολα μπαίνει στη λογική να πουλήσει δίχως κέρδος.


Τρίτη, 22 Νοεμβρίου 2016

Η Πρώτη μου Αγάπη...




Πόσους μικρούς θησαυρούς μπορεί άραγε να ανακαλύψει κανείς στις εφημερίδες προηγούμενων δεκαετιών; Σίγουρα άπειρους κι όχι μόνο ειδησεογραφικούς. Η ειδησεογραφία εξάλλου παλαιότερων εποχών αποτελεί πλέον κομμάτι της ιστορίας μας.

 Εκεί λοιπόν που κρύβονται οι θησαυροί είναι σε δημοσιεύσεις τρίτων, μη δημοσιογράφων, που επιλέγουν τις σελίδες των εφημερίδων για να σχολιάσουν, να καταγγείλουν ή απλά να ξεδιπλώσουν το ταλέντο τους.

Σε μια τέτοια αναζήτηση στην εφημερίδα «Θάρρος» ,που εκδίδονταν στο Ρέθυμνο, με υπεύθυνο της έκδοσης τον Ιωάννη Σφηνιά και διευθυντή τον Μίνωα Κ. Ανδρουλιδάκη, εντοπίσαμε στη στήλη «πεζά τραγούδια» το παραπάνω τραγούδι που υπογράφει η Ανθή Φυλλίρα.

 Η σχετική δημοσίευση έγινε στις 4 Μαρτίου του 1912 και είναι εκπληκτική τόσο η αποτύπωση συναισθημάτων όσο και οι λέξεις που χρησιμοποιεί για να τα αποδώσει σ ένα πεζό κείμενο-τραγούδι.

 Κυρίως όμως είναι μοναδική  η αποτύπωση κοινωνικών και άλλων περιορισμών που έθεταν ανυπέρβλητα εμπόδια στις ανθρώπινες σχέσεις την εποχή εκείνη.


Να σημειώσουμε πως πρόκειται για κείμενο εφημερίδας που ανήκει στην Δημοτική Βιβλιοθήκη του Ρεθύμνου και έχει ψηφιοποιηθεί από το Πανεπιστήμιο Κρήτης. 

Πέμπτη, 17 Νοεμβρίου 2016

Ηρακλειώτης βρήκε γιγαντιαίο αρτικίτη




Ήλθε ο χειμώνας έπεσαν και οι πρώτες, όχι βέβαια σε μεγάλη έκταση, βροχές και χαράς ευαγγέλιο για τους λάτρεις των μανιταριών βγήκαν από τη γη οι πρώτοι νόστιμοι μύκητες.

Για έναν Ηρακλειώτη ωστόσο, το Χάρη Κεφάκη, που γνωρίζει από μανιτάρια και τα θεωρεί νοστιμότατο μεζέ, η φύση επιφύλαξε την καλύτερη δυνατή έκπληξη: Ένα γιγαντιαίο αρτικίτη.

Όπως βλέπετε και στη φωτογραφία πρόκειται για έναν αρτικίτη, που το μέγεθος του είναι σχεδόν σαν δύο ανθρώπινα κεφάλια και αρκεί για 5-6 τηγανιές ,που θα δώσουν ένα νοστιμότατο μεζέ για μια ολόκληρη παρέα.

Όπως είπε στο e-storieskritis.blogspot.gr ο κ Κεφάκης, ήδη το μανιτάρι μοιράστηκε σε μέλη της οικογένειας του και φίλους καθώς πρόκειται για ένα από τα νοστιμότερα του είδους. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που το θεωρούν ως το βασιλιά των μανιταριών στην Κρήτη και ένα είδους superfood λόγω των ιδιαίτερων συστατικών του.

Ο ίδιος δεν φανταζόταν πως τέτοια εποχή και χωρίς να έχουν προηγηθεί ισχυρές βροχοπτώσεις, θα μπορούσε να βρει ένα μανιτάρι τέτοιου μεγέθους. Ωστόσο υποθέτει πως επειδή η συλλογή του έγινε σε αγροτική έκταση, όπου υπάρχει καλλιέργεια που ποτίζεται το καλοκαίρι, το έδαφος ήταν έτοιμο με την πρώτη βροχούλα να δώσει το μικρό θαύμα του.


Να σημειώσουμε πως ο αρτικίτης είναι ένα από τα μανιτάρια που κατά καιρούς δίνουν στην Κρήτη τεράστια μεγέθη. Κατά το παρελθόν στην περιοχή της Επισκοπής είχε βρεθεί αρτικίτης σχεδόν ενός μέτρου. 

Ο συγκεκριμένος πάντως εντοπίστηκε σε χωριό της πάλαι ποτέ επαρχίας Πεδιάδος, του οποίου δεν αναφέρουμε το όνομα για αυτονόητους λόγους…

Ελένη Βασιλάκη

Το λατρευτικό επιβλητικό σπήλαιο του Σκοτεινού



Πολύ κοντά στο Ηράκλειο και βορειοδυτικά του οικισμού Σκοτεινό βρίσκεται το σπήλαιο της Αγίας Παρασκευής ή του Σκοτεινού, κατ άλλους, λόγω της γειτνίασης του με το ομώνυμο μικρό και όμορφο χωριό του δήμου Χερσονήσου.

Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό τόσο για το μέγεθος όσο και για τη σημασία του σπήλαιο, όπου κατά το παρελθόν φέρεται να λατρευόταν η Θεά Άρτεμις, με την επωνυμία Βριτομάρτις.


Η λατρευτική χρήση του σπηλαίου, από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα είναι φανερή με το που θα το αντικρίσεις.

Στην είσοδο του, αμέσως μετά την καταπράσινη από τα δέντρα δολίνη, ξεχωρίζουν ακόμα τα απομεινάρια βυζαντινού μικρού ναού αφιερωμένου στην Αγία Παρασκευή.

Το άνοιγμα του σπηλαίου είναι τεράστιο και προκαλεί δέος. Μπροστά του δεσπόζει η μεγαλύτερη και εύκολα προσβάσιμη αίθουσα του, όπου κυριαρχούν εντυπωσιακού μεγέθους σταλαγμιτικοί  σχηματισμοί, ενδεχομένως αποτέλεσμα και ανθρώπινης παρέμβασης. 


Σε ένα εξ αυτών ξεχωρίζει, εύκολα το μάτι, το σχήμα ενός γιγαντιαίου ζώου και δίπλα του τη φιγούρα μιας ανθρώπινης κεφαλής. Η αίθουσα αυτή είχε λατρευτική χρήση και ονομάζονταν "Μέγας Ναός". 


Μάλιστα αριστερά της υπάρχουν λαξευμένες ,σε σταλαγμίτες, τουλάχιστον δύο με τρεις γούβες συγκέντρωσης νερού για καθαρμό των πιστών.

Η κύρια αίθουσα οδηγεί σε θαλάμους που αναπτύσσονται σε τέσσερα διαφορετικά, επικλινή επίπεδα, με πλούσιο λιθωματικό διάκοσμο. Το συνολικό τους μήκος είναι 126 μέτρα, το πλάτος 36 μέτρα και το ύψος, σε σημεία του σπηλαίου, φθάνει μέχρι και τα 47 μέτρα.


Κατηφορίζοντας  κάτω από τη μεγάλη αίθουσα το έδαφος γίνεται απότομο ενώ η υγρασία του σπηλαίου δυσκολεύει τις κινήσεις και είναι εύκολο κανείς να γλιστρήσει και να τραυματιστεί. 

Εύλογα λοιπόν η χρήση ειδικού εξοπλισμού (κράνος, φακός, ειδικά παπούτσια κ.α) από το σημείο αυτό και πέρα επιβάλλεται για την ασφάλεια του επισκέπτη. 

Τα σχοινιά που έχουν τοποθετηθεί στις απότομες καθόδους και ανόδους, μετά το δεύτερο θάλαμο, λειτουργούν υποβοηθητικά αλλά  προϋποθέτουν μεγάλη προσοχή αφού ακόμα και κρατώντας τα είναι εύκολη η πτώση.


Στο μέσο περίπου του σπηλαίου και σχεδόν ενωμένους με την πρώτη αίθουσα, αφού δεν υπάρχει άνοιγμα εισόδου σε αυτούς, συναντάμε δύο μικρότερους θαλάμους  επίσης με λατρευτική χρήση.




Η έκπληξη όμως για τον επισκέπτη είναι στην κατάληξη του σπηλαίου, όπου η μικρού μεγέθους αίθουσα του είναι γεμάτη με πανέμορφους σταλακτιτικούς  σχηματισμούς που μοιάζουν σε σημεία τους να «πέφτουν» στην κυριολεξία από την οροφή. 

Και εδώ στα αριστερά της αίθουσας μπορεί να δει κανείς μεγάλο σταλαγμίτη με λατρευτική χρήση. 


Ακόμα και σήμερα κάποιοι αφήνουν στο σημείο αντικείμενα που μαρτυρούν λατρεία ενώ στα πλάγια του είναι φανερά τα ίχνη λαθρανασκαφών.

Οι λαθρανασκαφές είναι φανερές ειδικά στην τελευταία αίθουσα
Οι επίσημες ανασκαφές που έγιναν από τους Evans και Pendlebury το 1933 αλλά και από το Δαβάρα το 1962 πιστοποιούν την χρήση του σπηλαίου κατά την Ύστερη Νεολιθική, (5η χιλιετία), Μέση και Ύστερη Μινωική,(3η και  2η χιλιετία π.Χ.), Πρωτογεωμετρική ,(11ο και 9ο αι. π.Χ.) καθώς και κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο.






Εκείνο που ωστόσο προβληματίζει και προκαλεί ερωτηματικά είναι η τάση μερίδας επισκεπτών του να χαράσσουν τα ονόματα ή άλλα σύμβολα πάνω στα τοιχώματα, στους σταλαγμίτες και σταλακτίτες, που χρειάστηκαν χιλιάδες χρόνια για να σχηματιστούν και να μας δώσουν αυτές τις πολύ όμορφες εικόνες που αντικρίζουμε μέσα στο σπήλαιο.



Να σημειώσουμε πως και αυτό το σπήλαιο είναι γεμάτο ζωή. Νυχτερίδες, αράχνες και άλλα είδη το έχουν επιλέξει ως τόπο διαβίωσης, που οι επισκέπτες του οφείλουμε να σεβαστούμε

Ελένη Βασιλάκη

(Μέρος του φωτογραφικού υλικού που χρησιμοποιήθηκε ανήκει στο Μιχάλη Μπουμάκη)

Σάββατο, 12 Νοεμβρίου 2016

Τα Κλικ της Αλληλεγγύης





Ο εθελοντισμός, η αλληλεγγύη και γενικότερα η προσφορά προς το συνάνθρωπο μπορεί να πάρει πολλές και διαφορετικές μορφές. 

Στη δύσκολη εποχή που ζούμε, ζητούμενο μας πρέπει να είναι η προσφορά, με ότι μέσο και δυνατότητα έχει ο καθένας μας.

Αυτό είναι και το μότο ζωής του Γιώργου, ενός επιτυχημένου επαγγελματία του κλάδου της υγείας, που βρήκε έναν ιδιαίτερο τρόπο να προσφέρει σε όσους έχουν ανάγκη ,μέσω της φωτογραφίας που είναι η μεγάλη του αγάπη.


Ο Γιώργος, που στο facebook χρησιμοποιεί το όνομα George DryJohn, είναι ένας 38χρονος, που θα μπορούσε κάλλιστα να κάνει το χόμπι του επάγγελμα. 

Οι φωτογραφίες του είναι τόσο ζωντανές και γεμάτες συναισθήματα που πραγματικά σε προκαλούν να δεις όχι μόνο την ψυχή του αντικειμένου της φωτογραφίας αλλά και εκείνου που τις τράβηξε.


Το σκεπτικό του σε ότι αφορά στο πως μπορεί μέσω των φωτογραφιών να προσφέρει στους γύρω του είναι απλό όσο και μεγαλειώδες, ενώ κινείται σε δύο επίπεδα:

 Το πρώτο αφορά στο να φωτογραφίζει, εντελώς δωρεάν, σημαντικές στιγμές ανθρώπων που δεν έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν και ζουν σε συνθήκες πλήρους ένδειας.

 Πρόκειται για ανθρώπους που συνήθως βρίσκονται σε οικονομική και κοινωνική απομόνωση και δεν θα τολμούσαν ποτέ να φανταστούν πως στιγμές χαράς τους μπορούν να αποτυπωθούν φωτογραφικά με τρόπο επαγγελματικό.


Το δεύτερο επίπεδο έχει να κάνει με τη φωτογράφιση ατόμων που έχουν την οικονομική δυνατότητα να πληρώσουν, όχι όμως το φωτογράφο, αλλά μέσω αυτού τα χρήματα τους να καταλήξουν σε οργανώσεις και φορείς μέριμνας προς τον συνάνθρωπο, όπως η Ηλιαχτίδα,  η Στέγη Ανηλίκων, το Δικαίωμα στη Ζωή,  το Χαμόγελο του Παιδιού κ.α.


Ο Γιώργος εξήγησε στο e-storieskritis.blogspot.gr πως κατόπιν συνεννόησης με άτομα που θέλουν κάποιες φωτογραφίες (πορτραίτα κι όχι μόνο) γίνεται η καταβολή ενός ποσού προς τους φορείς και οργανώσεις, που παρατέθηκαν παραπάνω, και στη συνέχεια ο ίδιος αναλαμβάνει τη φωτογράφιση τους με μοναδικό όφελος την στήριξη των φορέων-οργανώσεων με τις οποίες συνεργάζεται.



Ζητούμενο του Γιώργου δεν είναι ωστόσο απλά και μόνο η προσφορά χρημάτων προς τους εν λόγω φορείς. Όπως εύκολα μπορεί να καταλάβει,όποιος μιλήσει μαζί του, θέλει κυρίως να περάσει και σε άλλους το μήνυμα πως με τα δικά τους διαθέσιμα μέσα μπορούν κάτι να προσφέρουν σε ανθρώπους που το έχουν ανάγκη.


 Σε εποχές δύσκολες, σχεδόν απάνθρωπες, είναι ξεκάθαρο πως μόνο μέσω της αλληλεγγύης και της προσφοράς  προς το διπλανό μας η κοινωνία μας μπορεί να διατηρήσει τη συνοχή της.

 Μπορεί αυτή η προσφορά να πάρει τη μορφή ενός πιάτου φαγητού, της δωρεάς ρούχων ή υπηρεσιών προς άτομα που τα έχουν ανάγκη.

 Σε κάθε περίπτωση όμως ζητούμενο είναι το να μην κλείνουμε τα μάτια και τα αυτιά σε όποιον μας χρειάζεται. Γιατί όπως ο Γερμανός φιλόσοφος  Βόλφγκανγκ Γκαίτε είχε πει : 'Όποιος δεν κάνει τίποτε για τους άλλους, δεν κάνει τίποτε για τον εαυτό του"

Ελένη Βασιλάκη

(Για περισσότερες φωτογραφίες του Γιώργου μπορείτε να επισκεφθείτε τη σελίδα του στο Facebook:
https://www.facebook.com/gksiro?fref=ts)


Δευτέρα, 7 Νοεμβρίου 2016

Είμαστε σοβαροί, στάθμευση σε υπαίθριο πάρκινγκ προς 4.80 ευρώ;



Το ότι ορισμένοι επαγγελματίες στην Ελλάδα της κρίσης έχουν ξεφύγει είναι γεγονός. Αλλιώς δεν μπορεί να εξηγήσει κανείς πως χρεώνεται η παραμονή σε υπαίθριο, ούτε καν στεγασμένο, χώρο στάθμευσης οχημάτων στο κέντρο του Ηρακλείου προς 4,80 ευρώ!!

Αν ζούσαμε στην Ελβετία ίσως αυτό το ποσό να το βρίσκαμε λογικό όμως στην Ελλάδα των μνημονίων και της κρίσης 4.80 για πάρκινγκ;

Μάλιστα το ποσό αυτό είναι ταρίφα και ισχύει όση ώρα κι αν αφήσει κανείς το αυτοκίνητο του. Δεν υπάρχει κάν χρονοχρέωση.

Προφανώς ο επιχειρηματίας στον οποίο ανήκει η επιχείρηση  εκμεταλλεύεται τη θέση του χώρου σε κεντρικό σημείο της πόλης και το σοβαρό πρόβλημα έλλειψεις ελέυθερων χώρων στάθμευσης  και «βαράει στην κυριολεξία στα αυτιά».

Μάλιστα σε παράπονο για το υψηλό κόστος, που εξέφρασε ένας οδηγός  ,ο οποίος δίχως να γνωρίζει το τίμημα για τη στάθμευση του αυτοκινήτου του αναγκάστηκε να το αφήσει εκεί τις πρωινές ώρες φοβούμενος μην καθυστερήσει στην εργασία του, η απάντηση που πήρε ήταν «άμα θέλετε».

Κι αυτό ενώ στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας οι τιμές σε αντίστοιχα παρκινγκ  κινούνται ακόμα και κάτω από τα 3 ευρώ.

Θα μου πείτε ο επιχειρηματίας που το διαχειρίζεται πληρώνει κι εκείνος με τη σειρά του ενοίκιο κι από κάπου πρέπει να βγάλει τα λεφτά του. Ωστόσο τα 4.80 ευρώ είναι ένα εξωφρενικό ποσό αν αναλογιστεί κανείς πως οι περισσότεροι μισθοί στον ιδιωτικό τομέα, μετά βίας κινούνται μεταξύ 500-600 ευρώ ενώ υπάρχει και μια μεγάλη πλειοψηφία συμπολιτών μας που αμείβονται με 300 και 400 ευρώ.


Σε δύσκολες καταστάσεις όπως αυτές που ζούμε, όλοι πρέπει να βάλουμε νερό στο κρασί μας και κυρίως να πάψουμε να σκεφτόμαστε πώς οι πρακτικές των γύρω μας δεν μας επηρρεάζουν.
 Κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει, για παράδειγμα, το οτι  ο οδηγός που πλήρωσε  τα 4.80 ευρώ το πρωί να στερήθηκε εκείνη την ημέρα τον καφέ ή το κουλούρι του στερώντας με τη σειρά του έσοδα από άλλες επιχειρήσεις.

Ελένη Βασιλάκη

Σάββατο, 5 Νοεμβρίου 2016

Στο ρακοκάζανο του Στείρωνα με τον Πεζοπορικό Όμιλο Ηρακλείου





Μια μικρή ανάσα από τις πεζοπορίες τους στην όμορφη Κρήτη πήραν χθες τα μέλη του Πεζοπορικού Ομίλου Ηρακλείου. Οργάνωσαν και φέτος ρακοβραδιά στο ρακοκάζανο στο Στείρωνα και διασκέδασαν με την ψυχή τους.


Ο χορός πήρε κι έδωσε, δεν είναι τυχαίο που από τις συχνές πεζοπορίες η φυσική κατάσταση όλων είναι άριστη και μπορούν όχι μόνο να περπατούν αλλά και να χορεύουν ασταμάτητα.Κι επειδή νηστικό αρκούδι δε χορεύει, οι "μάγειρες"-μέλη του Ομίλου φρόντισαν να ετοιμάσουν ένα πεντανόστιμο γαμοπίλαφο και κρέας στα κάρβουνα, τα οποία συνόδευσαν με ορεκτικά για τη ρακή, όπως οφτή πατάτα, ελιές κ.α


Η επιλογή του χώρου για την πιο "χαλαρή" συνάντηση των μελών και φίλων του Πεζοπορικού Ομίλου δεν ήταν τυχαία. Τα ρακοκάζανα από τον Οκτώβρη και μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου αποτελούν ότι πιο παραδοσιακό μπορεί να συναντήσει κανείς στον τόπο μας. Τόσο η διαδικασία απόσταξης του ποτού, σήματος κατατεθέντος του νησιού μας, όσο και οι ίδιοι οι χώροι αυτοί καθ΄αυτοί, που τις περισσότερες φορές μοιάζουν με μικρά λαογραφικά μουσεία, σε βάζουν στην καρδιά της Κρήτης.


Όταν μάλιστα την παρέα συνοδεύει ζωντανή κρητική μουσική όπως αυτή που έπαιξαν τα παιδιά που πλαισίωσαν την εκδήλωση, τότε το κέφι δεν είναι δύσκολο να απογειωθεί.

Ε.Β











Πέμπτη, 3 Νοεμβρίου 2016

Πόρτες που σφάλισαν για πάντα...





«Πολλοί στίχοι είναι σαν πόρτες,
πόρτες κλειστές σ’ ερημωμένα σπίτια.»
(Γιάννης Ρίτσος)

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό στη λαϊκή αρχιτεκτονική της Κρήτης, κατά το παρελθόν, αποτελούσε η είσοδος των σπιτιών με πελεκημένη πέτρα σε τοξωτή ή ορθογώνια  μορφή και συνήθως χαμηλού ύψους.

Βασικά βενετσιάνικα χαρακτηριστικά αξιοποιήθηκαν στην απλή τους μορφή στη λαϊκή αρχιτεκτονική από το ένα άκρο του νησιού μέχρι το άλλο, ανάμεσα τους η τοξωτή διαμόρφωση της εισόδου, η διαμόρφωση των θυρωμάτων και των παραθύρων με παραστάδες ή κολόνες και με τοξωτό ή ευθύγραμμο ανώφλι.


Την καμάρα της εισόδου πλαισίωνε συνήθως ξύλινη μονόφυλλη ορθογώνια πόρτα. Σε κάποιες εξ αυτών υπήρχε και πανωπόρτι, δηλαδή ένα μικρότερο άνοιγμα στο επάνω μέρος σαν παραθυράκι που επέτρεπε να αερίζεται το σπίτι χωρίς να είναι ανοικτό το υπόλοιπο κάτω τμήμα της πόρτας.



Τα μικρά πέτρινα, όμορφα σπίτια με τις τοξωτές ή ορθογώνιες πόρτες, που τις κοσμούν πελέκια, διατηρούνται τις περισσότερες φορές σήμερα εγκαταλελειμμένα στα χωριά, μάρτυρες μιας άλλης εποχής, δύσκολης αλλά και νοσταλγικής.

Τις βλέπεις και αναρωτιέσαι πόσα μυστικά κρατούν κρυμμένα, πόσες ιστορίες, πόσους φόβους έχουν κλειδώσει απ έξω τους .Είναι σπίτια που σφάλισαν τις πόρτες τους και έκλεισαν στο εσωτερικό τους, χαρές, λύπες και αγωνίες των ιδιοκτητών τους.

Σε όλα τα χωριά της Κρήτης μπορεί να συναντήσει κανείς τέτοιες εισόδους σε παλιά κτίσματα.

Οι χαρακτηριστικές φωτογραφίες του e-storieskritis.blogspot.gr με εισόδους τέτοιας μορφής τραβήχτηκαν στο χωριό της Ελεύθερνας και στις Μαργαρίτες Μυλοποτάμου. 

Ε.Β


Σπάνιο φωτογραφικό υλικό από την "Επιχείρηση Ερμής" στην Κρήτη το Μάιο του 1941

Τραυματίας αλεξιπτωτιστής  Στις 25 Νοεμβρίου έχει καθιερωθεί να γιορτάζεται η Ημέρα της Εθνικής Αντίστασης, της αντίστασης τ...